كه از وى سه كتاب به اين نام ذكر شده است : قرب الاسناد الى الرضا ، قرب الاسناد الى ابى جعفر بن الرضا و قرب الاسناد الى صاحب الامر . « 1 »
تدوين مجموعههاى حديث ، از ديگر فعاليتهاى نوشتارى اين دوره است .
مقصود از مجموعههاى حديثى ، كتابهاى روايى بزرگى هستند كه به موضوع خاصى اختصاص نيافتهاند ، بلكه در آنها روايات بسيار در موضوعات مختلف اصول و عقايد ، فروع و احكام شرعى ، آداب و سنن ، تاريخ و سيره و . . . گرد آمدهاند . اين مجموعهها تحت عناوين مختلف تنظيم مىشدند . برخى به نام الجامع خوانده مىشدند ، مانند كتابى كه محمد بن حسن بن وليد قمى ( م 343 ق ) با همين عنوان نوشته بود . « 2 » دستهاى ديگر از اين مجموعهها ، النوادر ناميده مىشدند كه كتاب نوادر الحكمهء محمد بن احمد بن يحيى اشعرى ( م 280 ق ) از اين دسته است و مشتمل بر 23 كتاب ( باب ) ، در موضوعات مختلف اصول ، فروع ، تاريخ ، رجال و آداب و سنن بود . « 3 » اين كتاب به سبب تعدد و تنوع موضوعات و احاديثش ، مورد استقبال و توجه زيادى قرار گرفت و در قم رواج بسيار داشت و نجاشى آن را خوب و پسنديده دانسته است . « 4 »
مشهورترين مجموعه حديثى كه در اين عصر تدوين يافت ، كتاب الكافى محمد بن يعقوب كلينى است كه مجموعه روايى ، با بيش از هفت هزار روايت مشتمل بر موضوعات مختلف اصول و فروع و آداب و سنن و اخلاقيات مىباشد « 5 » و امروزه به عنوان يكى از مراجع متقدم روايى شيعه ( كتب اربعه ) موردتوجه اهل علم و تحقيق است .
هامش
( 1 ) . نجاشى ، همان ، ص 220 .
( 2 ) . همان ، ص 383 .
( 3 ) . طوسى ، همان ، ص 220 .
( 4 ) . نجاشى ، همان ، ص 349 .
( 5 ) . ر . ك : كلينى ، الكافى .