فرات ، در به حكومت رساندن المقتدر ، سبب شد تا به محض استقرار او بر مسند خلافت ، على بن فرات را به وزارت خود تعيين كند . ابن فرات ، در دوران خلافت المقتدر ، سه بار به وزارت منصوب شد كه نخستين بار آن از سال 296 تا 299 ق بود . او تلاش كرد به هر نحوى رقيبان و مخالفانش را با خود همراه ، و يا از صحنه خارج سازد و تا حد زيادى موفق شد . در سال 299 ق ، شورش قرمطيان در عراق بالا گرفت . آنان با لشكركشى به جنوب عراق ، قصد تصرف بصره را داشتند كه با اقدامات ابن فرات ناكام ماندند ؛ « 1 » اما اوضاع آشفتهء دربار عباسى به زودى موجبات عزل ابن فرات را فراهم كرد . او در سال 299 ق با تحريك رقيبان دربارى و به فرمان خليفه عزل شد . وى را به همكارى با اعراب باديهنشين « 2 » كه آشوبهايى را برپا مىكردند متهم نمودند . اختلافات مالى او و خليفه نيز ، وسيلهاى براى تحريك خليفه عليه وى شده بود . « 3 » ابن فرات زندانى و اموال زيادى از وى مصادره گرديد ؛ « 4 » اما پس از يك سال با وساطت برخى هوادارانش از زندان آزاد شد و حتى خليفه به جهت بىكفايتى وزيرش خواست تا او را به وزارت گمارد ؛ ولى مخالفتهاى اطرافيانش مانع گرديد . ابن فرات تا سال 304 ق ، پنهانى مىزيست تا با حمايت و وساطت دوستانش در نزد خليفه ، بار ديگر در اين سال به وزارت منصوب شد . « 5 » دوره دوم وزارت او ( 304 - 306 ق ) طولى نكشيد . او در اين مدت اقدامات گستردهاى در سركوب مخالفان و رقيبانش ، و مدعيان حكومت ، مانند بنى ساج كه در حدود آذربايجان و جبال ادعاى
هامش
( 1 ) . همان ، ص 143 و مسكويه ، همان ، ج 1 ، ص 33 - 34 .
( 2 ) . قرطبى ، صلة تاريخ الطبرى ، ص 34 .
( 3 ) . طبرى ، تاريخ طبرى ، ج 20 ، ص 145 و مسكويه ، تجارب الامم ، ج 1 ، ص 13 .
( 4 ) . قرطبى ، همان و صابى ، الوزراء ، ص 35 - 36 .
( 5 ) . همان .