رسالهء مدنيّه
تأليف به سال 1327 ق / 1288 ش عبد الرحيم مشير الاطباء
دربارهء اين رساله
مؤلف رسالهء كوتاه حاضر ، خود را عبد الرحيم مشير الاطباء بن آقا حسين ناميده است . تنها در المآثر و الاثار نامى از ميرزا عبد الرحيم طبيب برده شده است . « 1 » روشن است كه نه در سلك علما بلكه در سلك اطباى متدينى بوده كه با تحليلهاى اجتماعى - علمى خواسته است تا از ديدگاههايى كه آنها را از اسلام مىدانسته ، دفاع كند . سه موضوع در اين باب مورد توجه وى بوده است : نخست تعدّد زوجات ، دوم حجاب و سوم طلاق . از آنجايى كه بحث حجاب آن كوتاه بود ، اين رساله را در بخش پيوستها آورديم . از آنجايى كه اين رساله در سال 1327 ق / 1288 ش يعنى سال پيروزى مشروطهء دوم تأليف شده قابل توجه است ، چرا كه نشان مىدهد در سه چهار سالى كه از مشروطه گذشته ، بحث از حجاب و كشف حجاب ، آغاز شده بوده است .
روش استدلال مؤلف ، روش دينى نيست ، بلكه در چارچوب تحليلهاى ذهنى - اجتماعى ، دادههاى علمى يا شبه علمى رايج در آن عصر است كه مؤلف طبيب آنها را علمى مىدانسته و از آثار غربى گرفته بوده است .
هامش
( 1 ) . المآثر و الاثار ، ( به كوشش ايرج افشار ، تهران ، اساطير 1363 ) ج 1 ، ص 364