بيان است .
و ثانيا : تعميم و شمول مستفاد از آيه در امر حجّاب ، به درجهاى است كه شامل مىشود تحجّب از جميع اقارب و اباعد و صلحا و اخيار و عدول و فجّار و جميع مسلمين و كفّار را ؛ حتى به درجهاى كه گمان كردند كه اولادها و پدرها هم داخلند در عنوان حرمت نظر و وجوب تحجّب از ايشان براى زنان ؛ و اين معنى كشف مىكند از اينكه امر به حجاب امرى است عام بهطورى كه نافذ است بر جميع موارد مگر همان موارد مستثنيات . و اين معنى غايت تأكّد و نهايت اهتمام را مىرساند .
و ثالثا : محتاج بودن مسلمين عصر نزول وحى و احكام به نزول آيهء شريفه و نفى جناح از مذكورين در آيه ؛ پس معلوم مىشود به قدرى سخت و شديد بوده حكم محكم احتجاب و تستّر در پردهء نقاب كه اگر نبود اين آيه ، هر آينه زنان مسلمين بايستى از پدرها و پسرها و برادرها هم رو بگيرند و بر آنها هم حرام بود نظر نمودن ؛ و باقى بودند در تحت عموم دليل حجاب ؛ و كفى بذلك عبرة لاولى الالباب .
و هرگاه تخيّل شود كه اين آيهء شريفه نزولش دربارهء زنهاى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلم است و شايد شامل نشود زنان امّت را ، بديهى است كه اين تخيّل و احتمال واضح البطلان است ؛ زيرا احدى احتمال نداده و هيچ تاريخى و روايت و حديثى به ما نرسانده كه حكم به تستّر و احتجاب مختص بوده به زوجات آن جناب ؛ علاوه بر آنكه دلالت مىكند برعكسش كه تعميم حكم باشد ، آيهء شريفهء
« ذلِكُمْ أَطْهَرُ لِقُلُوبِكُمْ وَ قُلُوبِهِنَّ » ؛
« 1 » زيرا اين آيه در مقام تعليل حكم به وجوب حجاب است و بديهى است كه اين تعليل و مصلحت كه عبارت از بعد فجور باشد ، مشترك الورود است و اختصاصى به زنهاى پيامبر ( ص ) ندارد با اينكه چنانچه قبلا بيان كرديم ، جايى كه زنان پيغمبر كه مادرانند براى امّت و به هيچ وجه مورد ريبه و فتنه نيستند ، چنين باشد تأكيد حكم دربارهء آنها ؛ پس نسبت به ديگران قطعا به طريق اولى حكم حجاب موكّد و مشدّد خواهد بود .
[ آيهء نهم و دهم در وجوب حجاب ]
نهم از آيات دالّه بر وجوب ستر و احتجاب در سورهء احزاب آيهء شريفهء
« يا نِساءَ النَّبِيِّ لَسْتُنَّ كَأَحَدٍ مِنَ النِّساءِ إِنِ اتَّقَيْتُنَّ فَلا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَيَطْمَعَ الَّذِي فِي قَلْبِهِ مَرَضٌ وَ قُلْنَ قَوْلًا مَعْرُوفاً »
« 2 » است به تقرير و بيانى ديگر ؛ يعنى اى زنان رسول ! نيستيد شما مانند ساير زنان
هامش
( 1 ) . احزاب ، 53
( 2 ) . احزاب ، 32