چهار روز را بشمار پنجم آن وقفه است ، و ششم آن اول ماه رمضان .
و اگر آن نيز پنهان گردد ماه ذى القعده را تفحص كن ، و بعد از ديدن سه روز را بشمار چهارم وقفه است ، و پنجم اول ماه رمضان ، و اگر آن نيز معلوم نشود ماه ذى الحجّه را ملاحظه كن و هشت روز از آن بشمار نهم وقفه است و دهم اول ماه رمضان « 1 » .
مؤلف گويد : در كتاب اقبال در همهء مواضع به لفظ وقفه واقع شده است ، و ظاهرا مراد از آن روز عرفه است ، زيرا كه وقوف عرفات در اين روز واقع مىشود ، لهذا ما تعبير از آن در بعضى از مواضع به عرفه كرديم ، و اين يك محل اشتباه فضلاى عصر بود .
و ظاهر آن است كه اين روايتى باشد منقول از معصومين عليهم السلام ، و محتمل است كه از استخراجات عرب باشد ، و بر هر تقدير باز مبتنى بر حساب عدد است ، زيرا كه اگر ماه محرم مثلا اولش يكشنبه باشد ، موافق حساب عدد مىبايد ششم آن كه جمعه باشد اول ماه رمضان باشد ، و پنج آن پنجشنبه باشد روز عرفه باشد .
اما آن كه ماه رمضان جمعه باشد ، چون تمام است بايد يكشنبه اول شوال باشد ، و دوشنبه اول ذى القعده ، و چهارشنبه اول ذى الحجّه ، پس پنجشنبه عرفه خواهد بود ، و همچنين ساير ايام هفته به اين نسبت است ، چنان كه در مقصد پنجم بيان شد .
و اگر اول صفر مثلا سهشنبه باشد چهارم آن كه جمعه است اول ماه رمضان خواهد بود به همان بيان كه مذكور شد ، و سوم آن كه پنجشنبه است عرفه خواهد بود .
و اگر اول ربيع الاول چهارشنبه باشد سوم آن كه جمعه است
هامش
( 1 ) كتاب اقبال ص 15 - 16 .