و نيم و يك دقيقه و پنجاه ثانيه است .
پس ماه محرم را كه اول سال است چون زياده از نصف است تمام مىگيرند و سى روز حساب مىكنند .
و از براى ماه صفر چون كسرش سه دقيقه و چهار ثانيه است و كمتر از نصف است ، بيست و نه روز حساب مىكنند ، و ربيع الاول را سى ، و ربيع الثانى را بيست و نه مىگيرند تا به ماه ذى الحجّه برسد كه آخر سال عرب است ، و كسرى كه از براى آن جمع مىشود بيست و دو دقيقه است و آن كمتر از نصف يك روز است ، پس آن را نيز به همان حساب بيست و نه مىگيرند .
و سال دوم را باز به همان نحو محرم گرفته يك ماه را تمام و يك ماه را ناقص مىگيرند تا به ماه ذى الحجّه برسد ، و چون كسر سال سابق را با كسر اين سال جمع مىكنند چهل و چهار دقيقه مىشود و اين زياده از نصف است ، پس ذى الحجّه سال دوم را تمام حساب مىكنند و ذو القعده و ذو الحجّه اين سال هر دو تمام مىشود .
و اين سال را سال كبيسه مىگويند ، چون كسرها با يك ديگر جمع مىكنند و ماه ناقصى را تمام حساب مىكنند .
و در هر سى سال به اين حساب يازده سال را كبيسه مىگيرند ، يعنى سال دوم و پنجم و هفتم و دهم و سيزدهم و شانزدهم و هجدهم و بيست و يكم و بيست و چهارم و بيست و ششم و بيست و نهم .
و بعضى به جاى شانزدهم پانزدهم را گيرند ، به اعتبار آن كه از براى تمام گرفتن كسر رسيدن به نصف را كافى مىدانند ، و تجاوز از نصف را در كار نمىدانند .
و مشهور ميان علما آن است كه مدار روزه و عبادات شرعيه بر ديدن هلال است ، و اين حساب عدد در شرع معتبر نيست ، و
بيست و پنج رساله فارسى (فارسى) — صفحة 403
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٤٠٣