اين را بخشش قرار دهى ، و هر كه را به دون اهليت اختيار نمائى براى محبتى كه به او دارى ، كه اينها مجمع جور و خيانتاند .
و براى اين كار تفحص كن جمعى را كه اهل تجربه و حيا ، و از خانه آبادهاى شايسته باشند . و آنان كه حقوق مساعى در دين دارند ، زيرا كه ايشان خوشاخلاقتر و كمطمعترند ، و در عواقب امور تفكر ايشان كاملتر است ، پس روزى كامل براى ايشان مبذول دارد كه قوتى است ايشان را براى اصلاح نفسهاى ايشان ، و بىنياز مىگرداند ايشان را از تصرف در آنچه در تحت يد مردم است و حجتى است بر ايشان ، اگر مخالفت امر تو نمايند ، يا رخنهاى در امانتهاى تو كنند .
پس تجسس كن سلوك ايشان را ، و جواسيس بفرست كه تفحص احوال ايشان نمايند ، و بايد آن جاسوسان از اهل صدق و وفا باشند ، زيرا كه در پنهان تفحص ايشان كردن باعث تحريص و ترغيب ايشان است بر كار فرمودن امانت و مدار كردن با رعيت ، و خود را به دست ياوران و اعوان مده .
اگر جاسوسان از اهل تو اتفاق كنند بر آن كه يكى از ايشان دستى به سوى خيانتى دراز كرده ، بس است براى تو شاهد كه عقوبت نمائى او را در بدن او ، و او را مؤاخذه گردانى به آنچه يافته است در عمل خود ، پس او را در مقام مذلت بازدارى ، و نام خيانت بر او گذارى ، و عار اين تهمت را در گردن او قلاده گردانى .
و تفقد و جستجو نما امر خراج را ، و اهل خراج سبب صلاح امور ساير خلق است ، و اصلاح نمىآيد احوال ديگران مگر به ايشان ، زيرا كه مردم عيال خراج و اهل خراجاند .
و بايد كه نظر تو در آبادانى زمين كاملتر باشد از نظر تو در
بيست و پنج رساله فارسى (فارسى) — صفحة 146
مساهمون: العلامة المجلسي
ص١٤٦