در ظاهر حديث تخصيص به احدى داده نشده است زيارت هر زائرى البته سبب وقوع اين ثمره است ، ليكن تخلف در حق بعضى به اعتبار اين است كه فعلى و عملى از او صادر شده است ، كه معارض زيارت و سبب حصول ضد ثمرهء آن است .
و بعد از تعادل ترجيح در جانب معارض يعنى سبب ضد است ، به اين جهت مقتضاى آن به عمل نيامده است ، و آن ثمره واقع نشده است .
و از اين تحقيق مفهوم و مستفاد مىگردد سر آنچه از احاديث بدا معلوم مىشود كه بسيار است كه كسى عمر او دراز است ، و به سبب عملى مانند قطع رحم يا قتل نفس به غير حق و امثال آنها كوتاه مىشود . و بسيار است كه عمر شخصى كوتاه است ، و به سبب صلهء رحم يا تصدقى و اشباه اينها دراز مىگردد .
و بر متأمل خبير مخفى و مستور نيست كه اين جواب نزديك است به جواب اول ، و فرق ميان جوابين كه تخلف در اول به اعتبار مفقود بودن شرط ، و در ثانى به سبب موجود بودن مانع است .
و ايضا پوشيده نيست كه چنانچه جواب اول در نظائر جارى است ، همچنين اين جواب نيز در آنها جارى است ، چه مىتواند بود كه نابينائى يا كوتاهى عمر در صورت مداومت بر آن اعمال و مواظبت بر ادعيه به جهت اين باشد كه اسباب كورى يا كوتاهى عمر از او به ظهور رسيده باشد ، و بر اين قياس ثمرات ديگر كه در آن نظائر مذكور گرديد .
جواب سوم : آن كه گوئيم : شايد كه زائر در اين صور ثلاث عمر او بسر آمده باشد ، و قبل از انشاء اين سفر خير اثر اجل تعليقى او كه به لوح محو و اثبات است رسيده باشد ، و ليكن به بركت آن كه
بيست و پنج رساله فارسى (فارسى) — صفحة 109
مساهمون: العلامة المجلسي
ص١٠٩