ابن قيم نيز اين مطلب را اين چنين به نظم در آورده است :
انّ العباد يرونه سبحانه * رؤيا العيان كما يرى القمران
و باز مىگويد
فيرون ربّهم جهرة * نظر العيان كما يرى القمران « 1 »
اثبات ساير اعضا براى خدا
عقيدهء ابن تيميه دربارهء جسمانى بودن خدا بمسألهء مكان و رؤيت ، به طورى كه توضيح داديم ، منحصر نيست بلكه او دربارهء خدا به ساير اعضا نيز قائل است و خدايى كه ابن تيميه معرفى مىكند ، مانند انسان از اعضاى مختلف ؛ چشم و دست و ساق و . . .
تشكيل يافته است .
ما براى مراعات اختصار در اين زمينه به نقل گفتار ابن حجر بسنده مىكنيم . او مىگويد : كسانى كه مىگويند ابن تيميه به جسمانى بودن خداوند قائل است ، به دليل اظهارات او در « العقيدة الحموية الكبرى » و « العقيدة الواسطيه » و ساير كتابهاى او است كه در اين كتابها تصريح مىكند : آنچه در آيات و احاديث دربارهء صفات خداوند به كار رفته ، مانند « يد » ، « ساق » ، « قدم » ، « وجه » و . . . همهء اينها صفات حقيقيهء خدا است و نبايد هيچ يك از اين الفاظ را به كنايه و استعاره و مجازگويى حمل نمود ؛ همانگونه كه ذات پروردگار حقيقتاً در بالاى عرش قرار گرفته است . « 2 »
توحيد از نظر وهابيان
بهطورى كه قبلًا گفته شد ، محمدبن عبدالوهاب پيرو ابن تيميه و احياگر عقايد و مجرى آراء و فتاواى او است و لذا آنچه محمد بن عبدالوهاب و پيروان او در مسائل عقيدتى و فتاواى فقهى مطرح نمودهاند در دايره و محدودهء آراء و عقايد ابن تيميه و ابن
هامش
( 1 ) - القصيدة النونيه ، ص 243
( 2 ) - الدرر الكامنه ، 1 / 155