حمزه در ميان مسلمانان مرسوم بوده است . « 1 » و باز او از ابن فرحون نقل مىكند كه در دوران ما هم مانند گذشته رسم بر اين است كه مسلمانان از خاك موجود در نزديكى قبر حمزه به صورت تسبيح و گردنبند ساخته ، به شهر و ديار خويش حمل مىكنند . « 2 » سمهودى مىافزايد : چون حمل اين تربت براى استشفا و مداوا است ، آن را از سيلگاهى كه در نزديكى حرم حمزه عليه السلام واقعاست اخذ مىكنند و نه از خود قبر . « 3 » به طورى كه ملاحظه كرديد ، حمل تربت حمزه و استشفا به آن ، از قرنهاى اوّل در ميان مسلمانان معمول بوده است ؛ به طورى كه علماى قرنهاى ششم و هفتم عمل آنها را به عنوان سيرهء مسلمانان صدر اسلام ملاك و دليل فتواى خويش قرار دادهاند .
در قرنهاى اخير
و اين بينش مسلمانان نسبت به خاك حمزه عليه السلام و تبرّك جستن با آن ، تا تسلّط سعودىها و روى كار آمدن وهابى ها ادامه داشته است ؛ زيرا دونالدسون جهانگرد غربى كه چند سال قبل از تخريب آثار مدينه از اين شهر ديدار كرده ، مشاهدات خود را در كتاب خود به نام « عقيدهء شيعه » آورده و ضمن گزارش از احد و حرم حضرت حمزه ، مىنويسد : « در پيرامون قبور شهدا ، خاك سرخ رنگى وجود دارد كه به حمزه عليه السلام نسبت داده مىشود و مردم با آن تبرّك مىجويند . » « 4 »
زيارت رجبيّه در كنار حرم حضرت حمزه
ابراهيم رفعت مىگويد : از قرنهاى گذشته در ميان مردم مدينه عادات و برنامههاى مختلفى رواج داشته كه يكى از آن مراسم و برنامهها ، اجتماع مردم اين شهر در كنار حرم
هامش
( 1 ) . سمهودى ، وفاء الوفا ، ج 1 ، صص 117 - 116
( 2 ) . همان .
( 3 ) . همان .
( 4 ) . موسوعة العتبات المقدّسه ، ج 3 ، ص 219