تاريخ حرم ائمه بقيع (ع) و آثار ديگر در مدينه منوره (فارسى) — صفحة 37

و شافعى » بود ، اظهار نمود و در نتيجه با مخالفت سخت اين علما رو به رو شد . با وى به بحث و مناظره پرداختند و در رد گفته‌هاى او ، كتاب هاى زياد تأليف و بر انحراف و ارتداد او فتوا صادر نمودند و بارها به زندان افتاد و سرانجام هم در زندان رخت از جهان بر بست . امّا شيخ محمّد در نجد به اظهار و نشر عقايد خود پرداخت كه مردم آن را افراد بدوى و دور از تمدن و معارف تشكيل مىداد كه در آن وقت شايد بزرگترين علماى آن ناحيه شيخ عبدالوهاب پدر شيخ محمّد و شيخ سليمان برادرش بود . گرچه اين دو تن شروع به مخالفت با او نمودند و و اوّلين كتاب را در ردّ شيخ محمّد برادرش نوشت « 1 » ولى با توجه به وضع مردم آن سامان اين گونه مخالفت ها اثرى نداشت . نجديان مردمى بودند در نهايت بساطت و سادگى و داراى ذهنى صاف و خالى و آمادهء پذيرش هر سخن تازه ، به‌خصوص اگر در پوشش « توحيد » كه شيخ محمّد مدعى بود عرضه شود . 2 - دستيابى به ثروت عامل ديگرى كه مردم نجد را به سوى محمّد بن عبدالوهاب كشاند ، متّهم كردن تمام مسلمانان به شرك و بت‌پرستى بود ، آن هم از سوى كسى كه به عنوان عالم و فقيه مذهب حنبلى شناخته مىشد و لذا در حملاتى كه وهابيان به مردم نجد و ساير نقاط ؛ مانند حجاز ، يمن ، شام و عراق مىكردند ، ريختن خون مردم آن شهر و به غنيمت بردن ثروت آن ها را حلال مىدانستند و اين تفكّر در پيشرفت و تداوم راه شيخ محمّد ، آن هم در ميان مردمى كه از نظر اقتصادى در سخت‌ترين شرايط بودند ، نقش موثّرى را ايفا مىنمود و مردم به ويژه اعراب باديه نشين از هر طرف به سوى او روى مىآوردند و در اجراى فرمان او سر از پا نمىشناختند . 3 - حمايت سياسى نظامى عامل ديگر در گسترش وهابيت ، حمايت سياسى - نظامىِ آل سعود از اين آيين است كه طى پيمانى كه در ميان شيخ محمّد و محمّد بن سعود منعقد گرديد وهابيت از