وَمِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرُ وَمَا بَدَّلُوا تَبْدِيلًا . « 1 » « در ميان مؤمنان مردانى هستندكه بر عهدىكه با خدا بستهاند ، صادقانه ايستادهاند ؛ بعضى پيمان خود را به آخر بردند ( و در راه او شربت شهادت نوشيدند ) و گروهى ديگر در انتظارند و هرگز تغيير و تبديلى در عهد و پيمان خود ندادند . » در تفسير قمى ابن ابىالجارود از امام باقر عليه السلام نقل مىكند كه اين آيه در بارهء حمزه و جعفر و على عليهم السلام نازل گرديده است . منظور از « مَنْ قَضَى نَحْبَهُ » حمزه و جعفر و منظور از « مَنْ يَنْتَظِر » علىبن ابىطالب است . « 2 » ابن حجر مكى نقل مىكند اميرمؤمنان عليه السلام در كوفه بر فراز منبر بود كه از ايشان دربارهء اين آيه پرسيدند . حضرت فرمود : « أللّهمَّ غُفْراً » اين آيه در بارهء من و عمويم حمزه و پسر عمويم عُبيده نازل شده است كه عبيده در بدر و حمزه در احد به شهادت رسيدند و اما من منتظر شقىترين اين امّتم تا محاسنم را از خون سرم خضاب كند . اين پيمانى است كه حبيبم ابوالقاسم صلى الله عليه و آله از آن خبر داده است . « 3 » 3 - أَمْ نَجْعَلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ كَالْمُفْسِدِينَ فِي الْأَرْضِ أَمْ نَجْعَلُ الْمُتَّقِينَ كَالْفُجَّارِ . « 4 » « آيا كسانى را كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام دادهاند ، همچون مفسدان در زمين قرار مىدهيم يا پرهيزكاران را همچون كافران ؟ ! » در تفسير فرات كوفى از ابن عباس نقل مىكند كه اين آيه در بارهء سه تن از مؤمنان متقى كه عمل صالح انجام داده بودند ؛ علىبن ابىطالب و حمزه و عبيده و سه نفر مشرك مفسد ؛ عتبه و شيبه و وليدبن عتبه نازل گرديده است . ابن عباس اضافه مىكند اين دو گروه
تاريخ حرم ائمه بقيع (ع) و آثار ديگر در مدينه منوره (فارسى) — صفحة 334
مساهمون: محمد صادق نجمى
ص٣٣٤
هامش
( 1 ) . احزاب : 23
( 2 ) . تفسير قمى ، ج 2 ، ص 188
( 3 ) . صواعق محرقه ، ص 80
( 4 ) . ص : 28