تاريخ حرم ائمه بقيع (ع) و آثار ديگر در مدينه منوره (فارسى) — صفحة 308

همين مطالب را مرحوم طبرسى حرف به حرف در « اعلام الورى » « 1 » بدون ذكر مأخذ دربارهء عقيده و تاريخ پيدايش اسماعيليان آورده است . لازم به ذكر است با توجه به اين كه در زمان فوت مرحوم شيخ مفيد ( 413 ه ) و همچنين در زمان مرحوم طبرسى ( قرن ششم ) ، به ترتيب بيش از يك قرن و دو قرن و نيم از تأسيس حكومت و سلطنت فاطميها در آفريقا و مصر ، كه از پيروان اسماعيليه بودند ، مىگذشت وصيت آنان در همهء كشورهاى اسلامى از نظر قدرت و اعمال قوانين اسلامى گسترده بود . گفتار اين دو بزرگوار كه در زمان آنان اسماعيليه را يك فرقهء اندك و غير قابل ذكر معرفى نموده‌اند ، جاى ابهام و محل بحث و تحقيق است كه آيا فاطميان در آن دوران ، به عنوان « اسماعيليه » معروف نبودند ؟ ! و اين انتساب و اشتهار بعدها به وجود آمده است و يا مسألهء ديگرى است ؛ زيرا نمىتوان گفتار شخصيتى مانند شيخ مفيد اين استوانهء بزرگ علمى را ساده تلقّى نمود و از كنار آن گذشت . به هر حال ، مذهب اسماعيليه نيز مانند بيشتر مذاهب ديگر در طول تاريخ ، فراز و نشيبهايى را پشت سر گذاشته است و امروز در تعدادى از كشورها به خصوص در هندوستان گروهى از اين مذهب پيروى مىكنند و به نام « اسماعيليه » معروفند .