كنار محوطهاى آزاد و خانههاى مسكونى و شخصى ؛ از جملهء خانهء امام سجاد عليه السلام قرار گرفته است كه با مرور زمان سمت ديگر آن به صورت باغ و نخلستان در آمده و به همين مرقد وقف گرديده است .
وثانياً : نبايد نقش سلاطين فاطمى را ، كه نزديك به چهار قرن در شام و قسمتى از آفريقاى شمالى و مصر حكومت داشتند و به امامت جناب اسماعيل معتقد بودند ناديده گرفت ؛ زيرا طبيعى است آنها هم علاقه داشتند كه در كنار گنبد و بارگاه ائمهء بقيع و ديگر امامان و پيشوايان شيعه و اهل سنّت در كشورهاى مختلف ، ساختمان حرم امام و پيشوايشان آنان نيز از عظمت و شكوه بيشتر برخوردار باشد .
شخصيت معنوى اسماعيل
مرحوم شيخ مفيد نقل مىكند : چون اسماعيل در ميان هفت فرزند ذكور امامصادق عليه السلام از نظر سن بزرگترين آنان و از لحاظ لياقت و شايستگى از مقام ارجمندى برخوردار بود و لذا محبت ، عنايت ، اعزاز و اكرام آن حضرت را بيش از بقيه به سوى خود جلب كرده بود و به همين دو جهت عدهاى از شيعيان امام صادق فكر مىكردند پس از آن بزرگوار ، امامت به وى منتقل خواهد شد ولى او در حال حيات پدر بزرگوارش در عُريض « 1 » از دنيا رفت و تابوتش بر روى دوش مردم به مدينه منتقل و در كنار بقيع دفن گرديد . شيخ مفيد مىافزايد : و روايت شده است كه امام صادق عليه السلام در مرگ اين فرزند جزع و بىتابى زياد مىنمود و به شدت اندوهگين بود ؛ به طورى كه در پيشاپيش جنازهاش ، با پاى برهنه و بدون عبا حركت مىكرد و به هنگام تشييع دستور داد چندين بار تابوت را بر
هامش
( 1 ) . عُريض بضم اول روستاى سرسبزى است كه در بين مدينه و احُد در سمت راست جاده و نزديك بهاحد واقع شده است . علىّالعريضى يكى ديگر از فرزندان امام صادق عليه السلام و از راويان حديث در اين محل مدفون و قبرش معروف است . امام صادق عليه السلام و فرزندانش در اين روستا داراى باغ و نخلستان بودند . ما در سال 70 ش . با عدّهاى از همسفران براى زيارت علىّالعريضى به اين روستا رفته و دقائقى در آنجا به سر برديم . اكثر ساكنين آنجا را شيعيان تشكيل مىدهند .