« اين حرم را بعضى از ملوك و سلاطين فاطمى مصر بنا كردهاند . » همين جمله را شيخ احمد عباسى از مدينه شناسان قرن يازده نيز بدون انتساب به مطرى آورده است . « 1 » گفتنى است كه سلطنت خاندان فاطميها در مصر از سال سيصد و دو شروع و تا سال پانصد و شصت و چهار ادامه داشته است « 2 » و به مناسبت اين كه نام مؤسّس اين سلسله « عبيداللَّه » بوده ، به آنان « عُبيديّون » نيز مىگويند . « 3 »
تعمير حرم اسماعيل در سال پانصد و چهل و شش
سمهودى به دنبال گفتار قبلىاش چنين ادامه مىدهد : در كنار در وسطى مرقد جناب اسماعيل كه به ميدان باز مىشود ، قطعه سنگى نصب گرديده است كه در آن اين جملات حكاكى شده است : « عمّره حسين بن أبي الهيجاء سنة ستّ وأربعين وخمسمأة » .
سمهودى سپس مىگويد : شايد مطرى به استناد همين قطعه سنگ و اثر تاريخى ، بناى اين ساختمان را به فاطميها نسبت داده است ؛ زيرا ابنابىالهيجاء از سوى آنان بر حجاز حكومت مىكرده است .
به هر حال از گفتار سمهودى ، كه هم شاهد بر قطعه سنگ تاريخى است كه بيانگر تاريخ تعمير اين حرم بوده و هم نظريهء مطرى را نقل نموده است ، مىتوان به قدمت بناى اصلى آن پىبرد كه اگر تاريخ تعمير ساختمان اين حرم را حداقل پنجاه سال پس از احداث آن بدانيم بناى اصلى ساختمان ، متعلّق به قرن پنجم خواهد گرديد و اين ساختمان هم مانند ساختمان حرم شريف ائمه بقيع از قديمىترين ابنيهء مذهبى است كه پس از گذشت نه قرن به وسيله وهابيان تخريب و منهدم شده است .
هامش
( 1 ) . عمدة الأخبار ، ص 158
( 2 ) . دائرة المعارف وجدى ، ج 7 ، صص 325 - 314
( 3 ) . دائرة المعارف وجدى ، ج 7 ، صص 325 - 314