در سال 1353 ش . : 1394 ق . كه به حج تمتّع و زيارت مدينه مشرف بودم ، بقعهء جناب اسماعيل در خارج بقيع و در سمت غربى آن ، در محاذات قبور ائمه عليهم السلام به فاصلهء پانزده متر از ديوار بقيع قرار گرفته بود ، در محوطهاى تقريباً سه متر در سه متر ، با ديوارى به ارتفاع دو و نيم متر كه حدود نصف آن در فضاى پيادهرو و نصف ديگرش در داخل خيابان واقع شده بود ، و اينك اين خيابان جزو محوطه و ميدان وسيع مسجدالنبى است و پيادهرو به صورت محلى مرتفع در كنار بقيع براى استفادهء زائران در آمده است و چون ديوارِ بقعه ، هيچ دربپنجره و منفذى نداشت وضع داخلى آن و كيفيت اصل قبر معلوم نبود و زائران از پشت ديوار و در محوطه پيادهرو به زيارت و دعا مىپرداختند و گاهى در اثر ازدحام ، از طرف مأموران ممانعت به عمل مىآمد .
و در همين روزها كه مشرف بودم ، تخريب بخشى از سطح خيابان و وجود دستگاههاى خاكبردارى و آسفالتريزى ، در آن خيابان ، حاكى از زير سازى و توسعهء اين خيابان بود كه به مناسبت ايام حج و كثرت جمعيت متوقف شده بود . آن سال حركت ما به سوى مكه مصادف بود با شب اول ذىحجه .
انعكاس خبر كشف جسد اسماعيل
پس از انجام مراسم حج ( 1353 ش . ) و مراجعت به ايران اين خبر جالب ، از زبان حجاج مدينه بعد ، در حوزهء علميهء قم و در ميان علما ، در سطح وسيعى مطرح گرديد كه : « به هنگام زيرسازى خيابان غربى بقيع به وسيله سعوديها ، جسد اسماعيل فرزند امامصادق عليه السلام پس از گذشت قرنها ، سالم كشف شده و در داخل بقيع دفن گرديده است . » براى تحقيق موضوع ، فردى آگاهتر از مرحوم آيت اللَّه آقاى حاج شيخ محمد فقيهى رشتى « 1 » نيافتم . در يكى از شبهاى محرّم ، پس از نماز مغرب و عشا به ديدارش شتافتم
هامش
( 1 ) . مرحوم حاج شيخ عبدالحسين نجفى رشتى ، معروف به « فقيهى » از علماى اعلام و شخصيتهاىبرجستهء حوزهء عليمهء قم ، عالمى كامل و فقيهى از بيت فضل و كمال و صاحب شرح بر مكاسب و كفايه مىباشد كه ساليان متمادى از طرف مرحوم آيتاللَّه العظمى آقاى بروجردى در موسم حج براى پاسخ گويى به مسائل شرعى و مراجعات حجاج ، عازم حج مىشد و پس از ارتحال آن مرجع بزرگ و تا اواخر دوران زندگيش اين روش را ادامه داد . ( رحمةاللَّهعليه )