« داخل اين حرم مسطّح است و در آن هيچ علامت از قبورى كه ابن نجار به آنها اشاره نموده است ، به چشم نمىخورد . »
گفتارى از ابن شبه قديمىترين مدينهشناس
ابن شبه ( متوفاى 262 ) در مورد قبر امّ سلمه و امّ حبيبه دو تن از همسران رسول خدا صلى الله عليه و آله مطلبى نقل مىكند كه نشانگر جدا بودن آنان از همديگر و همچنين دفن شدن اين دو تن در خارج از محلى است كه بعنوان مدفن و حرم زوجات رسول خدا معروف گرديده است و در نهايت مؤيد گفتار ابن نجار است كه همهء همسران پيامبر كه در مدينه بودند ، الزاماً در محوّطه حرم منسوب به آنان و در زير گنبد و بارگاهى كه بعنوان « قبة الزوجات » بنا شده است به خاك سپرده نشدهاند .
ابن شبه در مورد قبر امّ سلمه از محمد بن يحيى نقل مىكند كه محمد بن زيد بن على خواست در كنار موضع فاطمه ( بيت الاحزان ) براى خود قبرى مهيّا كند ، از زير خاك ، قطعه سنگ شكستهاى پيدا شد كه در آن اين جمله به چشم مىخورد : « امّ سلمة زوج النّبيّ » و معلوم شد آن محل قبر امّ سلمه است و لذا وصيت نمود پيكر او را در محل ديگرى به خاك بسپارند . و در مورد امّ حبيبه از يزيد بن سائب و او از جدش چنين نقل نموده است كه : عقيل ابن ابىطالب در محوطهء خانهاش حلقهء چاهى حفر مىكرد كه قطعه سنگى بدست آمد و در آن اين جمله حك شده بود : « قبر امّ حبيبة بنت صخر بن حرب . » عقيل با ديدن اين علامت دستور داد چاه را پركنند و بر روى آن سقفى بعنوان « مدفن امّ حبيبه » ايجاد نمايند . يزيد بن سائب اضافه مىكند : « من گاهى به اين مدفن وارد مىشدم و آن قبر را مىديدم . » « 1 »
نظر نويسندگان اخير مبتنى بر اشتهار عرفى است
از مجموع آنچه تا حال در مورد حرم همسران رسول خدا صلى الله عليه و آله از منابع اصلى و مآخذ معتبر نقل نموديم ، چنين بدست آمد كه : اصل اين حرم و مدفنى كه بعنوان « قبّة الزوجات » در داخل بقيع معرفى شده است ، داراى اصالت و قدمت تاريخى است كه در
هامش
( 1 ) تاريخ المدينه ، ابن شبّه ، ج 1 ، ص 120 ؛ اين دو مطلب با تفاوت مختصر در وفاء الوفا ، ج 3 ، ص 93 و تاريخ المدينه ابن نجّار ، ص 155 آمده است .