زمان آن حضرت كجا ؟ پاسخ : پس از ثابت شدن مشروعيت حفظ قبور و ابقاى آثار شخصيتهاى مذهبى و بلكه استحباب آن به وسيلهء عمل رسول خدا صلى الله عليه و آله و تحقّق اصل موضوع از نظر حديث و تاريخ ، كيفيت و جزئيات آن قهراً تابع شرايط زمانها و مكانها خواهد بود و از اينجاست كه در دوران سخت اقتصادى آن روز ، نيل به اين هدف بيش از آنچه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله انجام داد متصور نيست ؛ زيرا در شرايطى كه بجاى كفن كردن بر پيكر تك تك شهداى احد پيكر دو شهيد را در يك قطعه كفن مىپيچند . « 1 » در جايى كه براى پيكر شخصيتى مانند حضرت حمزه عليه السلام تنها از يك قطعه نمد كوچك استفاده مىكنند و در اثر كوتاه بودن آن پاهاى مباركش را با علفهاى بيابانى مىپوشانند . « 2 » هنگامى كه ميهمانى به رسول خدا صلى الله عليه و آله وارد مىشود ، تمام همسران آن حضرت اظهار مىدارند : در حجرهء آنان غذايى بجز آب وجود ندارد و آنگاه كه اين مهمان با دعوت بعضى از صحابه به خانهء او وارد مىشود منحصراً با غذاى مختصرى كه جهت اطفال تهيه شده است ، پذيرايى و براى اختفاى اين سرّ ، چراغ منزل خاموش مىشود و همهء اعضاى خانواده با شكم گرسنه شب را سحر مىكنند . و آيهء شريفهء : وَيُؤْثِرُونَ عَلى أَنْفُسِهِمْ وَلَوْ كانَ بِهِمْ خَصاصَةٌ به همين مناسبت نازل مىگردد و . . . « 3 » آرى در اين شرايط سخت اقتصادى كه در دوران حيات رسول خدا بر مردم مدينه حاكم بود ، پرداختن به جزئيات بيشتر ، امكان پذير نبود ، همانگونه كه در مورد مسجدالنبى صلى الله عليه و آله و قبر شريف آن حضرت كه از اهميت بالايى برخوردار بودند توجه به جزئيات امكانپذير نبوده است .
تاريخ حرم ائمه بقيع (ع) و آثار ديگر در مدينه منوره (فارسى) — صفحة 223
مساهمون: محمد صادق نجمى
ص٢٢٣
هامش
( 1 ) . عن جابر بن عبداللَّه انّ رسول اللَّه صلى الله عليه و آله « كان يجمع بين الرجلين من قتلى أحد فى ثوب واحد » . صحيح البخارى ، كتاب المغازى ، ح 3851
( 2 ) . و كفن حمزة فى نمرة إذا تركت على رأسه بدت رجلاه و اذا غطى رجلاه بدارأسه فجعلت على رأسه و جعل على رجليه شئ من الأذخر . اسدالغابه ، ج 2 ، ص 49
( 3 ) . صحيح بخارى ، كتاب فضائل الصحابه ، حديث 3587