جهانگرد معروف اسلامى ابوالحسين احمد بن جبير اندلسى « 1 » است . او كه در ماه محرم سال 580 ه . ق . وارد مدينه شده و بقيع را زيارت نموده است ، مىگويد : « و در كنار قبّهء عباسيه ، خانهاى قرار گرفته است كه به فاطمه دختر رسول خدا صلى الله عليه و آله منتسب مىباشد ، مىگويند اين همان خانهايست كه فاطمه زهرا به آنجا مىآمد و در آنجا اقامت و حزن و اندوه خود را در مرگ پدر بزرگوارش ابراز مىنمود » . « 2 » 4 - سمهودى « 3 » 844 - 911 چهارمين شخصيت و مورخى كه وجود بيتالأحزان را تأييد و تثبيت نموده است ؛
هامش
( 1 ) ابن جبير از علماى اندلس و در علم فقه و شعر و نويسندگى از بارزترين دانشمندان دوران خويش و ازمعروفترين و قديمىترين جهانگردان اسلامى است ، او رحله و سياحتنامه خود را چنين ناميده است : « تذكرة بالاخبار عن اتفاقات الأسفار » اين كتاب قبلًا در ليدن و اخيراً در بيروت چاپ شده است .
در شرح حال ابن جبير ، رجوع شود به دائرةالمعارف اسلامى ، ج 3 ، ص 204 - 207 و مقدمهء رحله ، چاپ لبنان والكنى و الألقاب ، ج 1 ، ص 232 .
( 2 ) ويلى هذه القبة العباسية بيت ينسب لفاطمه بنت الرسول صلى الله عليه و آله يقال انه الذى آوَتْ اليه والتزمت فيه الحزن علىموت ابيها المصطفى صلى الله عليه و آله رحله ابن جبير چاپ ليدن ، صفحه 196 وچاپ دارالكتب اللبنانى ص 144
( 3 ) علما و دانشمندان سمهودى را چنين معرفى نمودهاند : « الشيخ نورالدين على بن احمد سمهودىِ مصرىِ شافعى ، شخصيت دانشمند و مفتى مدينه ، مدرس و مورخ اين شهر ، پيشوا و مقتداى مورخان . سلسله نسبش به حسن مثنى فرزند امام مجتبى عليه السلام منتهى مىشود . او به سال 844 در سمهود مصر متولد و پس از تحصيلات و حفظ نمودن قرآن و نيل به مدارج علمى ، در فنون مختلف از سال 873 در مدينهء منوره متوطن و از اساتيد بزرگ حرم شريف نبوى صلى الله عليه و آله گرديد . وى در تاريخ مدينهء منوره سه كتاب نوشته است كه يكى مفصل و جامعالأطراف بنام « اقتفاء الوفا باخبار دارالمصطفى » است كه در حادثهء آتشسوزى مسجد نبوى در ماه رمضان سال 886 ه . از بين رفته است . دومى « وفاءالوفا باخبار دارالمصطفى » كتابى است كه به قول خودِ سمهودى به درخواست كسى كه « طاعته غنم و مخالفته غرم » مطالب كتاب قبلى را در اين كتاب تلخيص نموده است ، ولى در عين حال داراى گستردهترين و دقيقترين مطالب در تاريخ مدينه مىباشد كه در هيچ يك از منابع ديگر نمىتوان به دست آورد . اين كتاب در دو جلد و در 1435 صفحه چاپ شده است . و سوّمى « خلاصةالوفا » است و مطالب « وفاءالوفا » را در اين كتاب تلخيص نموده و اين كتاب نيز چاپ شده است . سمهودى داراى تأليفات متعدد ديگرى نيز مىباشد . وفات وى در سال 911 ه . در مدينه واقع گرديد . در شرح حال او به شذرات الذهب ، اعلام زركلى ، والكنى و الالقاب مراجعه شود .