تاريخ حرم ائمه بقيع (ع) و آثار ديگر در مدينه منوره (فارسى) — صفحة 107

منعكس گرديده است و ذكر همين مطالب داراى ارزش تاريخى و گره گشاى نقاط مبهم ، پس از گذشت هفتاد سال از انهدام اين حرم و ساير آثار در بقيع و خارج آن است . و از مجموع اين مطالب و بر اساس نقل اين نويسندگان كه خود شاهد عينى بودند ، معلوم مىشود كه قبر منتسب به فاطمهء زهرا عليها السلام يا فاطمهء بنت اسد ، در عين حال كه در داخل بقعهء ائمه بقيع قرار داشت ، اما نه در وسط اين حرم شريف ، بلكه در سمت جنوبى آن و در داخل طاقنمايى در مقابل محراب قرار گرفته بود و گر چه از سطح زمين قدرى بلندتر و مشخص و مورد احترام زائران بوده و زيارت حضرت زهرا عليها السلام در كنار اين قبر خوانده مىشده ، ولى داراى ضريح معمولى ، همانند قبور جناب عباس و ائمه عليهم السلام نبوده ، بلكه يك روپوش قيمتى و گلابتون به روى اين قبر كشيده مىشده ، آن هم ظاهراً به هنگام موسم حج و در مواقع كثرت زائران و در قرنهاى اخير در قسمت مقدّم اين طاق نما ، شبكه‌اى از فولاد به صورت حائلى در ميان اين قبر و فضاى داخل حرم ، تعبيه گرديده بود كه اين شبكه در اصطلاح عامه ، به « ضريح حضرت فاطمه » معروف بود ؛ همانگونه كه محراب به عنوان « محراب فاطمه » معروف شده است و اين قسمت از حرم داراى تزيينات مختصرى مانند شمعدان و چلچراغ بوده است . و اينك گفتار اين نويسندگان : ميرزا حسين فراهانى مىگويد : در وسط همين بقعهء متبركه در طاقنماى غربى [ جنوبى ] قبرى است كه به ديوار يك طرف آن را ضريح آهنى ساخته‌اند و مىگويند قبر فاطمهء زهرا عليها السلام است . در اين بقعهء مباركه ديگر زينتى نيست مگر دو چلچراغ كوچك و چند شمعدان برنجى ، و فرش زمين بقعه حصير است . « 1 » نايب الصدر شيرازى مىگويد : و آثارى در آن بقعه در پيش روى ائمه به طرف ديوار ؛ مانند شاه‌نشين ضريح وپرده دارد ، مىگويند جناب صديقه طاهره عليها السلام مدفون است . « 2 » سيد اسماعيل مرندى مىگويد : و محراب قبر حضرت فاطمه عليها السلام را زيارت مىكنند ،