تاريخ حرم ائمه بقيع (ع) و آثار ديگر در مدينه منوره (فارسى) — صفحة 101

معاش و كسب درآمدِ بيشتر ، محدوديّتهايى براى زائران قائل گرديده و از آنان سلب آزادى مىنمودند . 5 - تزيينات حرم بقيع حرم ائمهء بقيع ، همانند ساير حرمها ، داراى ضريح ، روپوش ، چلچراغ ، شمعدان و فرش بوده است . 6 - حرم بقيع صحن نداشته بر خلاف حرم ساير ائمه و بقعه و بارگاهِ بيشترِ امام زادگان كه علاوه بر ساختمان حرم و بقعه ، داراى صحن و حياط و گاهى داراى صحنهاى متعدد و وسيع مىباشند . حرم مطهر بقيع ، داراى صحن و سرا نبوده است . شاهد بر اين مطلب ، اين است كه نه تنها در گفتار هيچ يك از مورّخان و جهانگردان به وجودِ صحن و سرايى براى اين حرمِ شريف ، تصريح و يا اشاره‌اى نگرديده ، بلكه در كلمات بعضى از آنان نبودن صحن و سرا در حرم بقيع بوضوح ذكر شده است ؛ از جمله در سفر نامهء سيف الدوله كه در سال 1279 ه . سفر حج نموده ، چنين آمده است : و اما بقيع در خارج قلعهء مدينه به طرف شرق واقع است ، مدفن ائمّهء بقيع ، بقعه‌اى دارد بدون صحن . « 1 » و نايب الصدر شيرازى مىگويد : چنان كه جناب اجلّ اكرم ، وزير اعظم ، امين‌السلطان - ادام الله اقباله - در چند سال قبل ، بناى ساختمان صحن براى بقعهء متبرّكهء حضرت مجتبى عليه السلام داشتند وكلا « 2 » صلاح ندانستند و عذرهاى بدتر از گناه آوردند . و همو مىگويد : خداوند توفيق دهد كسانى را كه سعى نمايند صحن بسازند . « 3 » و اين بود قسمت دوم اين بحث و نكاتى در ويژگىها و خصوصيات حرم شريف بقيع .