نفس ! آيا با اين خطاها باز هم به آبادانى دنيا سرگرمى به طورى كه گويى از دنيا كوچ نمىكنى ؟ آيا اهل قبور را نمىبينى كه چگونه بودهاند ، فراوان جمع كردند و كاخهاى محكم برافراشتند و آرزوهاى دراز داشتند ، امّا جمعشان پراكنده ، و ساختمانهايشان قبرها و آرمانشان فريب و غرور است ! واى بر تو اى نفس ! آيا از آنها عبرت نمىگيرى ؟ آيا بدانها نمىنگرى ؟ آيا تو گمان مىبرى كه آنها را به آخرت خواندند و تو در دنيا جاودانهاى ؟ هيهات ! هيهات ! چه بدگمانى ! تو از اوّل كه از شكم مادر به دنيا آمدى در پى ويران سازى بناى عمر خود بودى پس روى زمين كاخ خود را بنا كردى ، در حالى كه دل زمين ، به زودى قبر تو خواهد شد ! آيا نمىترسى از آن وقتى كه روح حيوانيت به گلوگاهت برسد ، و فرستادههاى پروردگار با رنگهاى سياه و چهرههاى درهم كشيده به سمت تو سرازير شوند ، و براى تو مژدهء عذاب آورند ، آيا آن روز پشيمانى سودى دارد ؟ و يا غم و اندوه تو پذيرفته است ؟ و يا كسى به گريهء تو ترحم مىكند پس اى نفس ! جاى تعجب بسيار است كه با اين همه ادّعاى بينش و هوشيارى مىكنى ! و از نشانههاى هوشياريت آن كه هر روز به افزايش مال دلخوشى ، و براى كاهش عمرت اندوهناك نيستى ! در صورتى كه زيادى مال و كاستى عمر را چه سود ! واى بر تو اى نفس ! تو از آخرت روگردانى در حالى كه آن رو به تو مىآيد ، و تو رو به دنيا آوردهاى در صورتى كه دنيا به تو پشت كرده است ، و بسا كسانى كه وارد روزى شدند و آن را كامل به سر نبردند ، و كسانى كه آرزوى فردا را كشيدند و به فردا نرسيدند ! و تو همهء اينها را در مورد برادران و خويشانت مىبينى و شاهد حسرت آنان بهنگام مردنى ! با اين همه از نادانى خود برنمىگردى ! پس اى نفس بيچاره بترس ! از آن روزى كه خداوند تو را به خود بازگرداند ! و هيچ كسى را فروگذار نكند كه در دنيا مورد امر و نهى قرار داده بود ، مگر اين كه از ريز و درشت ، و ظاهر و باطن عملش بازخواست مىكند ! پس دقت كن كه در پيشگاه او
تنبيه الخواطر ونزهة النواظر (مجموعة ورام) (آداب و اخلاق در اسلام) ( فارسى) — صفحة 449
مساهمون: ورام بن أبي فراس المالكي الاشتري
ص٤٤٩