تو مىباشد ، هر كسى نيكى كند بسود خود كرده ، و هر كه بدى كند ، به زيان خود اوست ، و خداوند از جهانيان بىنياز است .
واى بر تو اى نفس ! از نادانى خود بيرون بيا و آخرتت را با دنيايت مقايسه كن ! كه « آفرينش و انگيزش شما جز همانند يك نفس واحد نيست ( 34 ) » و « همان طورى كه خلق را در آغاز آفريديم ، دوباره برمىگردانيم وعدهاى است برما ( 35 ) » ، « و همچنان كه نخست شما را آفريد ، بازمىگرديد ( 36 ) . » و سنّت الهى است « و هرگز در سنّت خدايى تغيير و تبديلى نخواهى ديد ( 37 ) . » واى بر تو اى نفس ! من تو را جز در حال انس و دلبستگى به دنيا نمىبينم پس با آن انس گرفتهاى و جدايى از آن برايت دشوار شده و نزديكى به دنيا را مورد توجه قرار دادهاى ، و در باطن خود هر چه بيشتر مىخواهى آن را دوست بدارى ، حال فرض كن كه تو از كيفر و پاداش الهى و از هول و هراس قيامت و احوال آن غافلى ، پس مرگ را كه بين تو و دوستانت جدايى مىافكند ، باور ندارى ! آيا به نظر تو آن كسى كه وارد كاخ پادشاهى شده تا از طرف ديگر آن بيرون رود ، پس چشمش را به چهرهء زيبايى مىدوزد كه مىداند سراسر قلب او را پر مىكند و بعد ناگزير بايد از او جدا شود ، چنين كسى از عقلا به حساب مىآيد و يا از نادانان ؟
آيا نمىدانى كه دنيا سراى قدرتمندترين قدرتمندان است ، و تو در آنجا عاريهاى و هيچ چيز دنيا با عاريهنشينان پس از مرگ ، همراهى نمىكند ، از اين رو سرور آدميان ( ص ) فرموده است : روح القدس به سويداى قلبم دميد : هر چه را مىخواهى دوست بدار كه تو از آن جدا خواهى شد ، و هر كارى مىخواهى بكن كه تو مطابق آن پاداش داده مىشوى ، و هر چه مىخواهى زندگى كن ، كه سرانجام خواهى مرد ( 38 ) ! واى بر تو اى نفس ! آيا نمىدانى كه هر كه به حصار دنيا توجه كند و بدان جا دل ببندد - با اينكه مرگ در پى اوست - موقع جدايى حسرتش بيشتر خواهد بود ، و از زهر كشندهاى بهره مىگيرد كه خود نمىفهمد ! آيا نمىبينى آن كسانى را كه رفتند چگونه ساختند و برافراشتند و بعد
تنبيه الخواطر ونزهة النواظر (مجموعة ورام) (آداب و اخلاق در اسلام) ( فارسى) — صفحة 445
مساهمون: ورام بن أبي فراس المالكي الاشتري
ص٤٤٥