در بارهء « اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ »
( 1 ) إمام عليه السّلام فرمود : در
[ اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ ]
ميگوئيم :
بر ما ، توفيقت را إدامه بده ! آنچنان كه ، در روزگار پيشينمان ، ترا اطاعت كرديم ! تا همچنان ، بروزگار آيندهء خود ، ترا اطاعت كنيم ! .
و [ صراط مستقيم ] ، خود ، دو صراط است : راهى در دنيا ، و راهى در آخرت . و أمّا ؛ راه مستقيم دنيا ؛ همان كوتاهى از غلوّ ! « 1 » و از بين بردن تقصير است ! و ( شخص ، ) آنچنان پايدارى و استقامت ورزد كه ؛ به چيزى از باطل ، گرايش پيدا نكند . و راه ديگر ؛ راه مؤمنين به بهشت است ! كه خود ، ( راهى است ) مستقيم - از بهشت به آتش و غير آتش عدول نكنند - جز راه بهشت ( راه ديگرى نپويند ) ! .
( 2 ) و إمام صادق عليه السّلام ، در
[ اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ ]
فرمود :
ميگوئيم : ما را بصراط مستقيم ، إرشاد فرما ! يعنى ؛ به لزوم و پيوستگى راهى كه ؛ بدوستى و حبّ تو ، منجر شود ! و به ( سراى جاودان ) بهشت و ( رضوانت ) برساند ! و مانع پيروى هوى و هوس ما گردد ! [ كه اگر پيروى كنيم ، پوچ و نابود شويم ! ] و مانع از اتّخاذ آراء ( شخصى ) ما گردد ! [ كه اگر اتّخاذ كنيم ، به هلاكت رسيم ! ] آنگاه ؛ فرمود : البتّه ! هر كه ؛ پيرو هوايش شد ! و برأى خويش ، با ديدهء إعجاب نگريست ! همانند مردى است كه ؛ شنيدم [ مردم پست ! ] او را ببزرگى ياد ميكنند و وصفش مينمايند ! مايل ديدار او شدم ، به نحوى كه مرا نشناسد ، تا مقدار و منزلتش را ببينم . به اين
هامش
( 1 ) غلوّ ، در جايى است كه ؛ إنسان ، از حدّ معيّن خودش تجاوز كند ! مثلا : چيزى بگويد و إظهار كند كه از ناحيهء معصومين نرسيده باشد . چنان كه ؛ در بارهء غاليان ، إمام باقر عليه السّلام فرمود :
« گروهىاند كه ؛ در بارهء ما ، چيزى قائلاند كه ما ، راجع بخودمان قائل نيستيم ! پس ؛ آنها از ما نيستند و ما از آنها نيستيم ! » كافى ، جلد 2 صفحه 75 و زمينهء تفسير قرآن ، صفحه 69 .