( 1 ) [ رحمان ] است ! چون ؛ با توسعهء رزق و روزى ، بر ما ، رحمت آورد ! [ رحيم ] است بر ما - در أديان ما و دنيا و آخرت ما - خدا ، دين را بر ما تخفيف داد ! و آن را سبك و آسان گردانيد ! و او بر ما - با جدائى و تميّز ما از دشمنانش - رحمت آورد ! سپس آن جناب ، إظهار نمود كه ؛ رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله ، فرمود :
هر كه را أمرى كه ؛ بدان پرداخته ، غمگين و محزون كند ، آنگاه
[ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ]
بگويد - در حالى كه از او ، خالصانه [ براى خدا ] سر بزند ! و با جان و دل ، به او ، روى آورد ! - در آن ، يكى از دو فايده است :
يا رسيدن به نياز دنيائى او است ! و يا چيزى است كه ؛ بنزد خدا ، برايش مهيّا است ! .
و آنچه نزد خدا است ، براى مؤمنين ، بهتر و پايندهتر است ! .
( 2 ) و حسن بن على عليهما السّلام افزود كه ؛ أمير المؤمنين صلوات اللَّه عليه فرمود :
و همانا ؛
[ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ]
، آيهاى از فاتحة الكتاب است . و اين سوره ، شامل هفت آيه است ، كه تمامشدنش به
[ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ]
است .
و اضافه نمود كه ؛ شنيدم رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله ميفرمايد كه : خداى عزّ و جلّ ! به من فرمود :
اى محمّد ! «
وَ لَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي وَ الْقُرْآنَ الْعَظِيمَ
» « 1 » و به [ فاتحة الكتاب ] ، منّت خاصّ جداگانهاى بر من نهاد ! و آن را مقابل قرآن - كه از جلال و عظمت ، درياى موّاج است ! - قرار داد . و يقينا ؛ فاتحة الكتاب ، بزرگترين و شريفترين چيزى است كه در گنجهاى عرش ( الهى ! ) است . و براستى ؛ خدا ، محمّد را به آن ، ويژگى بخشيد ! و شرافت و بزرگى داد ! . و در آن ، هيچ يك از پيامبرانش را با او ، شريك نگردانيد - جز سليمان - كه
[ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ]
را به او عطا فرمود . آيا
هامش
( 1 ) حجر ، آيهء 87