[ تفسير امام حسن عسكرى عليه السلام ]
[ در بارهء ] بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
( 1 ) [ اللَّه ] ! همان كسى است كه ؛ تمام آفريدگان ، بهنگام شدائد و نيازمنديها ! و نااميدى و انقطاع از جميع [ ما سوى اللَّه ] ، و قطع رابطه از غير خدا ، [ بسوى او ] و إله و شيدايند ! ( گوينده ) إظهار مىكند :
[ بِسْمِ اللَّهِ ]
، يعنى : بر تمام امورم ، يارى از خدا ميطلبم ! خدائى كه ؛ پرستش و بندگى ، جز براى او ، شايسته نيست ! خدائى كه ؛ دادرس است ، آنگاه كه ؛ از او دادخواهى شود ! .
پذيرا و جوابگو است ، هر آنگاه كه ؛ خوانده شود ! .
( 2 ) ( إمام عليه السّلام ، فرمود : ) و اين ، همان است كه ؛ مردى ، به امام صادق عليه السّلام گفت : يا ابن رسول اللَّه ! مرا ، بر خدا ، دلالت كن ! او چيست ؟ ! تحقيقا ؛ جدلكنندگان و پيكارجويان ! بر من ، زياد شدهاند ، و مرا گيج و حيران ساختهاند ! .
إمام عليه السّلام فرمود : اى بندهء خدا ! آيا هرگز ، سوار كشتى شدهاى ! ؟
گفت : آرى ! فرمود : آيا ؛ ( چنين شده كه ؛ آن ) بشكند ! و هيچ كشتى نباشد ، كه ترا نجات دهد ؟ ! و هيچ شناورى نباشد ، كه ترا بىنياز سازد ! ؟
گفت : آرى ( پيش آمده است ) .
فرمود : آيا ؛ در آن هنگام ، به دلت افتاد كه چيزى از چيزها ، قادر است ، ترا از ورطهء بلايت آزاد كند ؟
گفت : آرى ! إمام صادق عليه السّلام فرمود : پس ؛ آن چيز ( كه بدلت افتاد ، ) همان ، خدا است ! كه ؛ بر آزاد كردن و نجات دادن ، توانا است ! - هنگامى كه ؛ منجى ( ديگرى ) نيست - و بدادرسى ، توانا است ! [ هنگامى كه ؛ فريادرس و دادرسى نيست ]