فضيل از امام باقر عليه السلام روايت مىكند :
هر انسانى در پيش روى مؤمنى به وى طعنه زند و شخصيت او را مخدوش سازد به بدترين وضع مىميرد و حق اين است كه درخور اين وضع باشد ، مگر آن گاه كه به خير و نيكى روى آرد « 1 » .
8 - تكبّر و برترى جويى
جدال و مراء و مناظره معمولًا با تكبّر و اظهار برترى بر ديگران همراه است .
مناظره در شرايطى صورت مىگيرد كه انسان مىخواهد زير بار حرف حقِ ديگران نرود و سعى مىكند آراى آنان را نپذيرد گرچه حقانيت آنان بر مجادله كننده ثابت و روشن گردد ، چون از آن بيم دارد كه مبادا غلبه و پيروزى آنان بر ديگران ثابت شود .
حتى اگر عجز و ناتوانى و مغلوبيت او نيز بر ديگران محرز و علنى شود ، حاضر نيست صريحاً به اشتباه خويش اعتراف كند و بگويد : حق همان است كه طرف مقابل مىگويد .
چنين روحيهاى نمايانگر تكبر و خود بزرگ بينى است ، همان كبر و خود بزرگبينى كه رسول خدا صلى الله عليه و آله در مقام نكوهش از آن فرموده :
اگر كبر و خود بزرگبينى حتى به مقدار ذرهاى در قلب كسى باشد به بهشت راه ندارد « 2 » .
پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله ضمن حديثى كبر و منشهاى نابخردانه را به :
هامش
( 1 ) - الكافى : 2 / 361 ، باب السباب ، حديث 9 ؛ بحار الأنوار : 72 / 145 ، باب 56 ، حديث 14 .
( 2 ) - عوالى اللآلى : 1 / 436 ، حديث 150 ؛ مستدرك الوسائل : 12 / 33 ، باب 59 ، حديث 13440 .