مىماند . به ويژه با از دست دادن فرصتها اندوهى فراوان ، گريبانگير زندگى انسان مىشود .
6 - بدهكارى
قرض گرفتن هم از اسباب توليد اندوه و نگرانى است . از اين رو پيامبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله فرمود :
إِيَّاكُمْ والدَّيْنَ فَإنَّهُ هَمٌّ بِاللَّيْلِ وَ ذُلُّ بِالنَّهارِ . « 1 »
بدهى ، غصّه شب و ذلّت روز است .
7 - گناه
گاهى كه بندهاى گناهش زياد مىشود و عملى كه بتواند گناهانش را بپوشاند نداشته باشد ، خداوند او را گرفتار درد يا حزن مىكند تا گناهانش را بپوشاند . و هر كسى از شيعيان و مسلمانان كه مرتكب گناه مىشود دچار غم و اندوه مىشود تا سياهى گناه پاك شود .
بازگشت مسئلهء فوق به اطاعت نفس و پيروى از هواهاى نفسانى است كه پايهء هر رنج و سرچشمهء هر گمراهى است .
8 - چشماندوزى به اموال و توانايى ديگران
افراد تنگ نظر كه مراقب امكانات ديگران هستند ، هميشه وجود خويش را با مردم مقايسه مىكنند و از كمبودهاى مادّى خود رنج مىبرند . اين طرز تفكّر نشانهء عدم رشد كافى و احساس حقارت درونى و كمبود همّت است . پس كسى كه چشم به دارايىهاى ديگران بدوزد هميشه اندوهگين خواهد بود و هرگز آتش خشم او فرو نمىنشيند . چشم دوختن به اندوختههاى مردم ، غمهاى درازى را در پى دارد .
9 - مصايب و حوادث روزگار
هامش
( 1 ) - بحار الأنوار : 100 / 141 ، باب 2 ، حديث 4 ؛ علل الشرايع : 2 / 527 ، حديث 1 .