عَلَيْهِمْ وَ اخْفِضْ جَنَاحَكَ لِلْمُؤْمِنِينَ » « 1 »
قالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه و آله : مَنْ لَمْ يَتَعَزَّ
بِعَزَاءِ اللَّهِ تَقَطَّعَتْ نَفْسُهُ عَلَى الدُّنْيا حَسَراتٍ وَ مَنْ رَمَى بِبَصَرِهِ إِلى ما فى يَدَىْ غَيْرِهِ كَثُرَ هَمُّهُ وَ لَمْيَشْفِ غَيْظُهُ . « 2 »
چون آيه نازل شده كه : « بنابراين به امكانات مادى [ و ثروت و اولادى ] كه برخى از گروههاى آنان را از آن برخوردار كرديم ، چشم مدوز ، و بر آنان [ به سبب اينكه پذيراى حق نيستند ] اندوه مخور ، و پر و بال [ لطف و مهربانىِ ] خود را براى مؤمنان فرو گير . »
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمود : كسى كه به دلدارى دادن خدا ، آرام نگيرد جانش بر دنيا حسرتها خورد و هر كه چشمش به دارايىهاى ديگران باشد ، اندوهش بسيار شود و ناراحتيش بهبود نيابد .
حزن چنين ظرفيّتى براى اهل آخرت ، همان شوق رسيدن به نعمتها و لذّتهاى ويژهء اهل بهشت است . و نسبت به خدا ، شدّت حبّ و عشق و وصال حق مىباشد . آنان از شدّت شيدايى وصال به اندوه و غم دچار مىشوند و گاه تا اندازهاى بالا مىرود كه مانند حضرت يعقوب عليه السلام را در فراق فرزندش يوسف ، گرفتار نابينايى و ناتوانى مىكند . چنان كه با اين حال آشفته ، به خداوند شكوه مىكند كه حق تعالى او را چنين بازگو مىفرمايد :
قَالَ إِنَّمَآ أَشْكُواْ بَثّى وَ حُزْنِى إِلَى اللَّهِ وَ أَعْلَمُ مِنَ اللَّهِ مَا لَاتَعْلَمُونَ » « 3 »
گفت : شكوهء اندوه شديد و غم و غصّهام را فقط به خدا مىبرم و از خدا مىدانم آنچه را كه شما نمىدانيد .
هامش
( 1 ) - حجر ( 15 ) : 88 .
( 2 ) - بحار الأنوار : 70 / 89 ، باب 122 ، حديث 58 ؛ الكافى : 2 / 315 ، حديث 5 ؛ تفسير القمى : 1 / 381 .
( 3 ) - يوسف ( 12 ) : 86 .