خود برنامهاى مناسب با هستى تنظيم كند ولى خداوند قدرت انتخاب و اراده را آزادانه در اختيار او نهاده تا با پاى خود برود تا مانند ماشينى گوشتى احساس فشار و اجبار نكند كه با فشردن دكمهاى بدون اراده و برنامه به كار افتد . يا مانند حيوان زبان بستهاى كه قدرت تخلّف از اعمال غريزى را ندارد . و بايد به تناسب غريزه و حكمت وجود تكوينى او همچو زنبور عسل كه كندويى بسازد يا عنكبوت تارى بتند و كرم ابريشم برگرد خود پيلهاى ببافد .
به هر حال زمينههاى زيستن بر راه هدايت چه به گونه تكوينى يا به گونه تشريعى براى همهء عمر بشر فراهم شده است و در مسير هم نشانهها و تابلوهايى هم نشاندهاند . تا كسى به جادّهء باطل نرود ، اما چقدر نادانند گروهى كه بسيار نور چراغ هدايت را مىبينند و مىشنوند ولى در غفلت و گمراهى به سر مىبرند . آنگاه كه مالك روز قيامت از آنان مىپرسند : چرا به دستورهاى خداوند عمل نكرديد ؟ با حيرت مىگويند : نمىدانستيم ، سپس مىپرسد : چرا ندانستيد با اين همه دليل و راهنمايى كه در زندگيتان بود .
تشويق به عمل نيك در نهج البلاغه
اميرمؤمنان عليه السلام در تشويق به عمل نيك مىفرمايد :
رَحِمَ اللَّهُ امْرَءًا سَمِعَ حُكْماً فَوَعى ، وَ دُعِىَ الى رَشادٍ فَدَنا وَ اخَذَ بِحُجْزَةِ هادٍ فَنَجا . راقَبَ رَبَّهُ وَ خافَ ذَنْبَهُ قَدَّمَ خالِصاً وَ عَمِلَ صالِحاً . . . . « 1 »
خداوند رحمت كند مردى را كه حكمتى بشنود و آن را حفظ نمايد ، دعوت به هدايت شود و به آن نزديك گردد ، و دامن هدايتگرى را بگيرد و نجات يابد .
خداى را پاس دارد ، و از گناه خود بترسد . تلاش خالص پيش فرستد ، و عمل
هامش
( 1 ) - نهج البلاغه : خطبهء 75 .