امروز [ با نصبِ على بن ابى طالب به ولايت ، امامت ، حكومت و فرمانروايى بر امت ] دينتان را براى شما كامل ، و نعمتم را بر شما تمام كردم ، و اسلام را برايتان به عنوان دين پسنديدم .
در طول تاريخ ، هميشه هدايت و جاهليّت دوشادوش و متعاقب يكديگر خودنمايى كردهاند و در هر زمان كه خدا پيامبرى را برانگيخته و رسالتى را در اختيار مردم نهاده در هرطور و در هر سطحى از زندگى كه بودهاند . گروهى از ايشان به راه هدايت گراييده و گروهى ديگر يا در همانطور و يا در اطوار ديگر جاهليّت را برگزيدهاند و هدايت و جاهليّت در هر دو طور متناسب و هماهنگ با سطح زندگى مردم بوده است .
در اين مدّت چهارده قرنى كه از ظهور اسلام و آغاز انتشار دعوت و رسالت الهى آن گذشته ، زندگانى بشر مراحلى از تطوّر و تغيير را طى كرده است و در طول اين مدّت ، مردم جهان در هر دو طور كه مىزيستهاند و در هر سطح از تمدّن و فرهنگ كه مىبودهاند از دو فرقه تجاوز نكردهاند ، يا در سلك اهل اسلام بودهاند و يا در عداد اهل جاهليّت ؛ يا اقوامى بودهاند كه خدا را چنان كه مىبايد ، شناخته و هدايت خدا و حكومت شريعت خدا در كلّيهء شئون زندگانى خود پذيرفتهاند و اينان مسلمين ناميده مىشوند . و يا اقوامى بودهاند كه خدا را چنان كه مىبايد نشناخته و هدايت خدا و حكومت خدا را در شئون زندگانى خود نپذيرفتهاند ، اينان اقوام جاهلى ناميده مىشوند اگرچه از رهگذر وراثت و تقليد خود را مسلمان بخوانند . » « 1 » بنابراين انسان هر اندازه پايهء دانش و مايهء معرفت او بالا رود ، همچنان عضو كوچكى از جهان خلقت است كه بدون كمك و هدايت پروردگار نمىتواند براى
هامش
( 1 ) - جاهليّت قرن بيستم ، صدرالدين بلاغى : 24 - 30 .