از اميرمؤمنان على عليه السلام در توضيح آيهء فوق سؤال شد ، ايشان فرمودند :
الْعَدلُ الْانْصافُ وَ الْاحْسانُ التَّفَضُّلُ . « 1 »
عدل آن است كه حق مردم را به آنها برسانى و احسان آن است كه بر آنها تفضّل كنى .
محتوا و جاذبهء آيه اين قدر بالاست كه وقتى آيهء عدل و احسان نازل شد و آن را پيامبر صلى الله عليه و آله براى مردم خواندند ، تأثير به سزائى بر قلبهاى آنان گذاشت به طورى كه در روايتى عثمان بن مظعون از صحابهء معروف پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله مىگويد :
« من در آغاز ، اسلام را تنها به طور ظاهرى پذيرفته بودم ، نه با قلب و جان ، دليل آن هم اين بود كه پيامبر صلى الله عليه و آله همواره پيشنهاد اسلام به من كرد و من هم از روى حيا پذيرفتم ، اين وضع هم چنان ادامه يافت تا اين كه روزى خدمتش بودم ، ديدم سخت در انديشه فرورفته است ، ناگهان چشم خود را به طرف آسمان دوخت ، گويى پيامى دريافت مىدارد ، وقتى به حالت عادى بازگشت ، از ماجرا پرسيدم ، فرمود : آرى ، هنگامى كه با شما سخن مىگفتم ، ناگهان جبرئيل را مشاهده كردم كه اين آيه را براى من آورد : إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسنِ پيامبر صلى الله عليه و آله آيه را تا آخر خواند ، چنان محتواى آيه در قلب من اثر گذاشت كه از همان ساعت اسلام در جان من نشست ، من به سراغ ابوطالب عموى پيامبر صلى الله عليه و آله آمدم و جريان را به او خبر دادم ، فرمود : اى طايفه قريش ! از محمد صلى الله عليه و آله پيروى كنيد كه هدايت خواهيد شد ؛ زيرا او شما را به مكارم اخلاق دعوت مىكند .
سپس به سراغ وليد بن مغيره ، دانشمند معروف عرب و يكى از سران مشرك آمدم و همين آيه را بر او خواندم ، او گفت : اگر اين سخن از خود محمد صلى الله عليه و آله است
هامش
( 1 ) - بحار الأنوار : 73 / 312 ، باب 59 ، حديث 3 ؛ معانى الأخبار : 257 ، حديث 1 .