إِنَّ الشَّيْطانَ لَيَجْرى مِنِ ابْنِ آدَمَ مَجْرَى الدَّمِ فَضَيِّقُوا مَجارِيَهُ بِالْجُوعِ . « 1 »
شيطان از جايگاه خون آدمى در انسان وارد مىشود ، پس با گرسنگى ، محلّهاى ورود او را تنگ كنيد .
يعنى شيطان از راه شهوت خوراك و لذّت جنسى و غضب نفس و خيالات آدمى ، در اطراف رگهاى قلب و مغز او جاى مىگيرد و سپس براى طرحهاى شيطانى خود برنامه ريزى مىكند .
بنابراين شيطان به تنهايى زمينه ساز گناهان نيست و در بند بودن شيطانها نسبى است . هر چه روزه كاملتر باشد ، زنجيرى كه شيطان را اسير مىكند و جلوى نفس أمّاره را مىگيرد ؛ محكمتر خواهد بود و از ميزان غفلت و انحرافات ناشى از آن خواهد كاست .
بر اين پايه مىتوان گفت : روزهء آنانى كه در ماه رمضان ، گناهانى را از روى غفلت يا عمد مرتكب مىشوند ، كامل و مقبول نيست .
امام على عليه السلام ، خطاب به بندگان در خطبهء روز فطر مىفرمايد :
وَ اعْلَمُوا عِبادَ اللَّهِ أَنَّ أَدْنَى ما لِلصَّائِمِينَ وَ الصَّائِماتِ أَنْ يُنادِيَهُمْ مَلَكٌ فى آخِرِ يَوْمٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ ، أَبْشِرُوا عِبادَ اللَّهِ ! فَقَدْ غُفِرَ لَكُمْ ما سَلَفَ مِنْ ذُنُوبِكُمْ فَانْظُرُوا كَيْفَ تَكُونُونَ فِيما تَسْتَأنِفُونَ . « 2 »
اى بندگان خدا ! بدانيد كمترين چيزى كه براى مردان و زنان روزه دار مىباشد اين است كه : در روز آخر ماه رمضان فرشتهاى به آنان ندا مىدهد :
بشارت باد بر شما اى بندگان خدا ! كه خداوند گناهان گذشته شمارا بخشود ،
هامش
( 1 ) - بحار الأنوار : 60 / 332 ، باب 3 ؛ عوالى اللآلى : 1 / 273 ، حديث 97 .
( 2 ) - بحار الأنوار : 87 / 362 ، باب 1 ، حديث 13 ؛ مجموعة ورام : 2 / 158 .