زيرا در آغاز ماه ، نوكهاى هلال رو به طرف بالاست و تدريجاً بر حجم ماه افزوده مىشود تا هفتم كه نيمى از دايرهء كامل ماه آشكار مىشود ، و باز بر آن افزوده مىگردد تا چهاردهم كه به صورت بدر كامل درمىآيد .
از آن به بعد از سمت پايين ماه كم مىشود تا بيست و يكم كه باز به صورت نيم دايره درمىآيد ، همچنين از آن كاسته مىشود تا شب بيست و هشتم كه به صورت هلال ضعيف كمرنگى درمىآيد كه نوكهاى آن رو به طرف پايين است .
آرى ، زندگى انسانها را نظم تشكيل مىدهد و نظم بدون تعيين دقيق زمان امكانپذير نيست ، و خداوند اين تقويم دقيق ماهانه و سالانه را در آسمان براى همين هدف قرار داده است .
و از همين جا مفهوم تعبير لطيف كَالْعُرْجُونِ الْقَديمِ » « 1 » روشن مىشود ، زيرا عُرجون به طورى كه غالب مفسران و ارباب لغت گفتهاند : آن قسمت از خوشه خرماست كه به درخت اتصال دارد .
توضيح اينكه : خرما به صورت خوشه بر درخت ظاهر مىشود ، پايهء اين خوشه به صورت چوب قوسى شكل زردرنگى است كه به درخت متصل است و نوك آن مانند جاروست و دانههاى خرما همچون دانههاى انگور به نخهاى آن متصلند ، هنگامى كه خوشهء نخل را مىبرند آن پايهء قوسى شكل بر درخت باقى مىماند كه وقتى مىخشكد و پژمرده مىشود كاملًا به هلال قبل از محاق مىماند ، زيرا همان گونه كه هلال آخر ماه كه در جانب مشرق آسمان نزديك صبحگاهان ظاهر مىشود خميده و پژمرده و زردرنگ و نوكهاى آن رو به پائين است ، « عرجون قديم » نيز همين گونه است .
در حقيقت اين شباهت در جهات مختلف ظاهر مىشود : از نظر هلالى بودن چوب خوشهء خرما ، از نظر زردرنگ بودن ، از نظر پژمردگى ، از نظر تمايل نوك قوس
هامش
( 1 ) - يس ( 36 ) : 39 .