4 - نكتهء ديگرى كه در ذكر متشابه در قرآن وجود دارد و اخبار اهل بيت عليهم السلام آن را تأييد مىكند اين است كه وجود اين گونه آيات در قرآن نياز شديد مردم را به پيشوايان الهى و پيامبر و اوصياى او روشن مىسازد و سبب مىشود كه مردم به حكم نياز علمى به سراغ آنها بروند و رهبرى آنها را عملًا به رسميّت بشناسند و از علوم ديگر و راهنمايىهاى مختلف آنان نيز استفاده كنند ، و اين درست به آن مىماند كه در پارهاى از كتب درسى ، شرح بعضى از مسائل به عهدهء معلم و استاد گذارده مىشود تا شاگردان رابطهء خود را با استاد قطع نكنند و بر اثر اين نياز در همه چيز از افكار او الهام بگيرند ، و در واقع در مورد قرآن مصداق وصيّت معروف پيامبر صلى الله عليه و آله مىباشد كه فرمود :
انّى تارِكٌ فيكُمُ الثَّقَلَيْنِ ، كِتابَ اللَّهِ وَ اهْلَ بَيْتِى ، وَ انَّهُما لَنْ يَفْتَرِقا حَتّى يَرِدا عَلَىَّ الْحَوْضَ . « 1 »
دو چيز گرانمايه را در ميان شما به يادگار مىگذارم : كتاب خدا و خاندانم ، و اين هر دو از هم جدا نمىشوند تا در قيامت در كنار حوض كوثر به من برسند .
بيان دقائق و لطايف قرآن
گرچه قرآن مجيد به زبان عرب و به لغت قريش كه فصيحترين و بليغترين لغت است نازل شد ، ولى به خاطر دارا بودن مسائل ملكوتى و معانى عرشى ، و حكمتهاى رمزى ، و دقايق عقلى ، و لطايف غيبى ، داراى پيچيدگى و اجمال و ابهام است ، و عقلِ تنها از درك واقعيتهايش عاجز است .
كسى نگويد كه با تجهيزات علمى به سراغ قرآن مىروم و از اين طريق راه حلّ مشكل بر من آسان مىشود ، كه با سلاح علم هم بسيارى از دقايق قرآن براى انسان كشف نمىشود . پس بدون كمك گرفتن از رسول خدا صلى الله عليه و آله كه قرآن همراه با تمام
هامش
( 1 ) - مسند احمد بن حنبل : 3 / 14 ؛ السنن الكبرى ، بيهقى : 10 / 114 ؛ المستدرك على الصحيحين : 3 / 148 ؛ بحار الأنوار : 2 / 226 ، باب 29 ، حديث 3 .