يكى از راههاى جلوگيرى از منكرات توجّه دادن مردم به علم الهى بر پنهان و آشكار آنهاست كه خداوند به پيامبرش مىفرمايد :
وَ إِن تَجْهَرْ بِالْقَوْلِ فَإِنَّهُ يَعْلَمُ السّرَّ وَ أَخْفَى » « 1 »
و اگر سخن خود را با صداى بلند آشكار كنى [ يا پنهان بدارى ، براى خدا يكسان است ] ؛ زيرا او پنهان وپنهانتر را مىداند .
محمد بن مسلم گفت از امام صادق عليه السلام دربارهء آيهء فوق پرسيدم ، حضرت فرمود :
السِّرُّ ما كَتَمْتَهُ فى نَفْسِكَ وَ أَخْفى ما خَطَرَ بِبالِكَ ثُمَّ أَنْسَيْتَهُ . « 2 »
سرّ آن است كه در دل پنهان مىكنى و أخفى آن است كه از ذهنت عبور كرده ولى آن را فراموش كردهاى .
يعنى نه تنها از ديگران پنهان است بلكه خود نيز از آن غافل شدهاى ، از اين باب است كه رسول گرامى اسلام صلى الله عليه و آله فرمود :
اكْثِرْ مِنْ صَدَقَةِ السِّرِّ ، فَإِنَّها تُطْفِئُ غَضَبَ الرَّبِّ جَلَّ جَلالُهُ . « 3 »
صدقهء پنهانى زياد بده ؛ زيرا آن خشم پروردگار بلند مرتبه را فرو مىنشاند .
و حضرت على عليه السلام در اندرزهاى خويش فرمود :
نَحْمَدُهُ عَلى ما أَخَذَ وَ اعْطى وَ عَلى ما ابْلى وَ ابْتَلى . الْباطِنُ لِكُلِّ خَفِيَّةٍ وَ الْحاضِرُ لِكُلِّ سَريرَةٍ . الْعالِمُ بِما تُكِنُّ الصُّدُورُ وَ ما تَخُونُ الْعُيُونُ وَ نَشْهَدُ انْ لا الهَ غَيْرُهُ وَ انَّ مُحَمَّداً صلى الله عليه و آله نَجيبُهُ وَ بَعيثُهُ ، شَهادَةً يُوافِقُ فيهَا السِّرُّ الْاعْلانَ وَ الْقَلْبُ اللِّسانَ . « 4 »
هامش
( 1 ) - طه ( 20 ) : 7 .
( 2 ) - بحار الأنوار : 4 / 79 ، باب 2 ، حديث 2 ؛ معانى الاخبار : 143 .
( 3 ) - بحار الأنوار : 93 / 176 ، باب 21 ، حديث 4 ؛ الخصال : 1 / 181 ، حديث 246 .
( 4 ) - نهج البلاغه : خطبهء 132 .