و ديگران و همگان در تسخير اويند . به اين منظور هر گونه استعدادى از رشد و كمال جويى و پيمودن قوس صعودى تا نزديكترين جا به عرش حق ، در او فراهم كرده است و عالم كبيرى را در جرم صغيرى جاى داده است و تاج بندگى و كرامت حق را بر سر او گذاشته و بر اين آفريده بهترين تبريكها را فرموده است .
البته گاهى اين امتيازها و بركات از او گرفته مىشود و از مسير حق منحرف و در درّهء اسفل السافلين سقوط مىكند و به مقام پست نباتات و چارپايان زمينى مىرسد .
كرامت ، امتيازى است كه در ديگرى نيست و مخصوص موجود دارندهء كمال است و آن نعمتهايى خدادادى در وجود انسان كه بدون تلاش و عملى عطا گرديده است . امّا فضيلت ، امتيازى است كه در ديگران هم وجود دارد و انسان با تلاش و شكيبايى به همراه توفيق الهى ، نعمتهاى معنوى و معرفتى نصيب او مىشود .
در وجود آدمى كرامت و فضيلت هر دو گنجانده شده است و نوع انسان مىتواند با كرامت حق و فضل الهى ، فطرت و استعدادهاى درونى را رشد و كمال دهد .
پيامبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله در خطبهاى مفصّل ؛ ماه رمضان را زمينه ساز كرامت بخشيدن به انسانيت برمىشمرد و مىفرمايد :
هُوَ شَهْرٌ دُعيتُمْ فيهِ إِلى ضِيافَةِ اللَّهِ وَ جُعِلْتُمْ فِيهِ مِنْ اهْلِ كَرامَةِ اللَّهِ . « 1 »
اين ماهى است كه شما به مهمانى خدا فراخوانده شدهايد و از اهل عزّت و بزرگوارى خدا قرار داده شدهايد .
تربيت انسان از مهمترين اهداف آفرينش هستى و فرستادن پيامبران براى بشر بوده است و ارتباط با خدا و نيايش و بهرهگيرى از ابزار خودسازى و رشد فكرى و
هامش
( 1 ) - بحار الأنوار : 93 / 356 ، باب 46 ، حديث 25 ؛ عيون أخبار الرضا عليه السلام : 1 / 295 ، حديث 53 .