كشاورز متخصص و دانا ابتدا زمين را مورد بررسى قرار داده ، زمين مرغوب را آماده كرده و تمام جوانب آن را مىبيند ، آن گاه بذر را مىكارد و در غير اين صورت اگر كشاورز ، متخصص و آشنا نباشد و بذر را بدون آماده كردن زمين بكارد ، كارى بيهوده كرده و چيزى درو نخواهد كرد ، چون زمينها مختلف است ، گاهى تمام زمين سنگ سفت و سخت است ، به طور يقين چيزى در آن نمىرويد ، گاهى زمين خاك نرم دارد ولى كافى نيست ، ممكن است ابتدا بذر رشد كند ولى بعد خشك خواهد شد و گاهى زمين خاك نرم دارد و سنگ هم ندارد ، ولى علفهاى هرز اطراف بذر فراوان است ، از اين رو ممكن است چند صباحى رشد و نمو داشته باشند ولى عاقبت خشك خواهد شد . ولى اگر كشاورز با دقت و مطالعه زمين را بررسى كند و زمين را آماده كند كه نه سنگ داشته باشد نه علف هرز و ديگر موانع ، اگر در اين هنگام بذرافشانى كند محصولى خوب و مناسب برداشت خواهد كرد .
قلبهاى انسانها هم در مقابل پذيرش حق اين گونه است ، اگر دلى پر از تعصب و جهل باشد ، حق در دل او اثر نمىكند و گاهى دلهايى كه نرمش و آمادگى ضعيفى دارد ، به طور موقت مىپذيرد ولى بعد آن را بيرون مىافكند و گاهى دلها آمادهء پذيرش است ولى خارهاى هوا و هوس و شهوت و صفات رذيلهء ديگر در آن روئيده كه تأثير آن را خنثى مىكند .
و فقط دلهايى سخنان خداوند و پيشوايان الهى و جانشينهاى آنان را مىپذيرد و بارور كرده و مىپروراند كه روح حقجويى و حقطلبى بدان حاكم باشد و از صفات رذيله و ناپسند خالى باشد كه به فرمايش خداوند در قرآن :
وَ ذَكّرْ فَإِنَّ الذّكْرَى تَنفَعُ الْمُؤْمِنِينَ » « 1 »
و پند ده ؛ زيرا پند به مؤمنان سود مىدهد .
هامش
( 1 ) - ذاريات ( 51 ) : 55 .