جوف بيت است ، از گوشهاى به گوشهاى ، و از زاويهاى به زاويهاى !
پس سفر اگر در مراتب نفس شد ، و براى رسيدن به كمالات نفسانيه ، سفر الى اللَّه نيست بلكه من النفس الى النفس است ، ولى سالك را براى سفر الى اللَّه ، اين سفر ناچار پيش آمد كند ، و جز كمّل از اوليا عليهم السلام نتواند كسى سفر ربانى بى سفر نفسانى كند فقط اين شأن براى كمّل است و شايد آيهء شريفهء :
سَلامٌ هِىَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ » « 1 »
اين شب تا برآمدن سپيدهدم [ سراسر ] سلام و رحمت است .
اشاره به اين سلامت از تصرّفات شيطانى و نفسانى باشد در جميع مراتب سير در ليالى مظلمه طبيعت كه براى كمّل ليلة القدر است تا طلوع فجر القيامة كه براى كمّل رؤيت جمال احديت است ، و اما غير آنها در جميع مراتب سير به سلامت نيستند ، بلكه در اوائل امر هيچ سالكى از تصرفات شيطانيه خارج نيست .
پس معلوم شد كه اين مرتبهء از اخلاص كه سلامت از اول مرتبهء سير الى اللَّه تا آخر مراتب آن كه حصول موت حقيقى است ، بلكه پس از حيات ثانوى حقانى كه صحو بعد المحو است براى اهل سلوك و متعارف از اصحاب معرفت و رياضت دست ندهد ، و علامت اين نحو از خلوص آن است كه غوايت شيطان را درراهى نيست ، و طمع شيطان از آنها يكسره بريده است .
چنانچه در آيهء شريفه مىفرمايد :
قالَ فَبِعِزَّتِكَ لَاغْوِيَنَّهُمْ اجْمَعينَ * الّا عِبادَكَ مِنْهُمُ الْمُخلَصِينَ » « 2 »
گفت : به عزتت سوگند همهء آنان را گمراه مىكنم * مگر بندگان خالص شدهات را .
هامش
( 1 ) - قدر ( 97 ) : 5 .
( 2 ) - ص ( 38 ) : 82 - 83 .