احسن اخلاقيات است و مكارم ، مكرمتها و فضيلتهاى برتر خلقى را بيان مىكند و نبايد ميان اوصاف اخلاقى و مكارم اخلاقى خلط نمود .
گاهى در مدارك اخلاقى ، مكارم اخلاقى به صورت مختلف و پراكنده گفته شده است . وقتى مدارك اخلاقى گوناگون باشد ؛ تفسير آن نيز خود به خود اختلاف پيدا مىكند كه بايد آنها را به دقت بررسى نمود .
عبداللّه بن مسكان از امام صادق عليه السلام نقل مىكند كه حضرت فرمود :
إِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ خَصَّ رُسُلَهُ بِمَكارِمِ الأَخْلاقِ فَامْتَحِنُوا أَنْفُسَكُمْ فَإِنْ كانَتْ فِيكُمْ فَاحْمَدُوا اللَّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّ ذلِكَ مِنْ خَيْرٍ وَ إِنْ لاتَكُنْ فِيكُمْ فَاسْأَلُوا اللَّهَ وَ ارْغَبُوا إِلَيْهِ فِيها ، قالَ : فَذَكَرَها عَشَرَةً الْيَقينَ وَ القَناعَةَ وَ الصَّبْرَ وَ الشُّكْرَ وَ الْحِلْمَ وَ حُسْنَ الْخُلُقِ وَ السَّخاءَ وَ الْغَيْرَةَ وَ الشَّجاعَةَ وَ الْمُرُوءَةَ قالَ : وَ رَوى بَعْضُهُم بَعْدَ هَذِهِ الْخِصالِ الْعَشَرَةِ وَ زادَ فِيها الصِّدْقَ وَ أَداءَ الْأَمانَةِ . « 1 »
خداى عزيز پيامبرانش را به مكارم اخلاق ويژگى داده است . شما خود را بيازماييد ، اگر از آنها داشتيد او را سپاس گوييد و بدانيد كه بودن آنها در شما خيرى بوده است كه خداوند عطا كرده است . چنانچه در شما نبوده ، آن را از خدا بخواهيد و نسبت به آن رغبت جوييد . سپس حضرت آنها را ده چيز شمردند : يقين ، قناعت ، صبر ، شكر ، خويشتن دارى ، خلق نيكو ، سخاوت ، غيرت ، شجاعت و مروت . بعضى از روايان ديگر پس از ده خصلت ؛ راستگويى و امانتدارى را هم به آن افزودهاند .
اين روايت داراى چند نكته است :
1 - صفات كمال و مكرمتها در درجهء اوّل ويژهء انبياست .
هامش
( 1 ) - الكافى : 2 / 56 ، حديث 2 ؛ بحار الأنوار : 67 / 371 ، باب 59 ، حديث 18 .