محروميت از رحمت ، همان راهى كه ابليس پيمود ، هر انسان يا جنى را از پيشگاه حق مىراند و وى را تبديل به شيطان مىكند .
شيطان اسم جنس است كه شامل ابليس و هر شرير خبيث عصيانگرى كه راه را بر بندگان الهى ببندد ، مىشود .
پس با دقّت در اوصاف و اعمال اين نابكاران تبهكار كه به صورتهاى گوناگون در حيات آدمى موجودند ، به شناخت آنان بيش از پيش برخيزيم و به اين معنى واقف و آگاه شويم كه تا لحظهء آخر عمر چه دشمنان خطرناكى در كمين ما قرار دارند كه اگر با عبادت و طاعت و با ورع و تقوا در پناه خدا نرويم به بلاى ابدى و عذاب سرمدى دچار خواهيم شد .
به قول حضرت فيض :
اى دل بيا كه تا به خدا التجا كنيم * وين درد خويش را زدرِ او دوا كنيم
اميد بگسليم زبيگانگان تمام * زين پس دگر معامله با آشنا كنيم
سردر نهيم در ره او هرچه باد باد * تن در دهيم هر چه رسد مر جفا كنيم
چون دوست دوست دارد ما خون دل خوريم * از دشمن حسود شكايت چرا كنيم
او هر چه مىكند چو صوابست و محض خير * پس ما چرا حديث زچون و چراكنيم
چون امر و نهى او همه بهر صلاح ماست * فاسد شويم گر ز اطاعت ابا كنيم
( فيض كاشانى )