جوامع غربى در كلام كاظمزاده
آقاى كاظمزاده ايرانشهر كه ساليان درازى از عمر خود را در اروپا سپرى ساخت و از نزديك با جوامع غربى تماس داشت و به روحيات و وضع آنان آشنا بوده مىنويسد :
دلايل علمايى كه تزييد احتياجات و ترقّيات و اختراعات را ( كه جداى از تربيت الهى است ) مايهء بدبختى بشر مىدانند و سبب انحطاط تمدّن غرب مىشمارند به قرار ذيل است :
اوّل : تمدن غرب به وسيلهء تزييد عدد ماشين آلات ، كارهاى دستى و حرفههاى خصوصى خانگى را از دست مردم گرفته و ميليونها كاركن را چنان كه امروز مىبينيم بىكار و كسب گذاشته و دچار گرسنگى و بدبختى و اسارت ساخته است ، به طورى كه بعضى از مردم ماشينها را بلاى ناگهانى تصوير و يا آلت شيطانى فرض مىكنند كه نان و كار ايشان را از دستشان گرفته و مىگيرند .
بعضى از متفكّرين به اين عقيده گرويدهاند كه اگر قسمتى از ماشينها را در يك مملكت كه دو سه كرور كارگر بيكار دارد از كار بيندازند براى آن عدّه بيكار ، كار پيدا خواهد شد .
اين مسألهء بيكارى كه از عوامل بسيار مهم بروز انواع مفاسد است و فعلًا در شرق اصلًا موضوعى ندارد ، امروز در غرب يكى از مهمترين مسائل حيات سياسى و اقتصادى و اجتماعى شده است ، ولى ممالك مشرق زمين نيز ناچار به زودى با اين مسأله رو به رو خواهند شد .
دوّم : اين ترقّيات و اختراعات مادى به قدرى احتياجهاى زندگى بشر را زياد كرده است كه هر شخص كاركنى تمام وقت خود را بايد صرف رفع اين احتياجها كند ، تا به قدر كافى وسيلهء يك زندگى متوسط را فراهم آورد .