تنها آنان كه راه پرعظمت صراط مستقيم و تقوا را تا هنگام مرگ ادامه دادند از هجوم آن خطرات مصون ماندند و رضايت حق را براى خود نگاه داشتند و به عالم آخرت بردند ، ولى گروهى كه بيعت شكستند و از عنوان صحابى و تابعى و پيرو به در آمدند به حكم آيات قرآن به عذاب الهى دچار شدند .
معارف الهيّه ، علائم و صفات و خصوصيّاتى براى مؤمن واقعى ذكر كردهاند كه لازم است در پايان اين جلد به قسمتى از آن ويژگىها اشاره شود تا به قول قرآن مجيد خبيث را از طيّب تميز دهيد و بر خلاف حكم الهى حكم نكنيد و چون فخر رازى نگوييد كه تمام صحابهء پيامبر داراى مقام عصمت بودند و هر چه انجام دادند عين حقيقت بود ، « 1 » كه دروغى چون اين سخن در جهان علم و عقل و انديشه و انصاف نظير ندارد .
امام رضا عليه السلام از پدرانش از رسول خدا صلى الله عليه و آله نقل مىكند :
الإيمانُ إقْرارٌ بِاللِّسانِ ، و مَعْرِفَةٌ بِالْقَلْبِ ، وَعَمَلٌ بِالأركان . « 2 »
ايمان اقرار به زبان ، معرفت به قلب و عمل به اعضاى جسم است .
آن كه دلش منوّر به نور شناخت خداست و معبودى جز حضرت او ندارد و زبانش مترنّم به امور ايمانى از قبيل شهادتين ، نماز ، امر به معروف و نهى از منكر و نصيحت و موعظه و پند ، و چشم و گوش و دست و پا و شكم و شهوتش در تسخير مسائل ايمانى والهى است به حق كه مؤمن واقعى است . چنين انسانى با سير و حركتى كه در صراط مستقيم حق دارد به تدريج به صفا و لطافت و فضيلت و حقيقت آراسته مىگردد ، تا جايى كه جز محبوبش چيزى در عرصه گاه حياتش نماند .
هامش
( 1 ) - التفسير الكبير ، فخررازى : 25 / 217 ، ذيل حديث اصحابى كالنجوم .
( 2 ) - بحار الأنوار : 10 / 367 ، باب 20 ، حديث 3 ؛ عيون اخبار الرضا عليه السلام : 1 / 227 ، باب 22 ، حديث 5 .