اخلاقى . چون اين سه حقيقت پروندهء آدمى را تشكيل دهد ، باكى نيست كه در كام مرگ افتد يا مرگ وى را بگيرد . به خدا قسم ! پسر ابوطالب را از مرگ نگرانى نيست كه در دهان مرگ قرار گيرد يا مرگ وى را دريابد .
على عليه السلام در خطبهء وسيله فرمود :
غائبى نزديكتر از مرگ نيست ، آن كه بر پشت زمين مىرود عاقبتش زير زمين است ، شب و روز از عمر مىكاهد ، هر صاحب حياتى را در اين جهان غذايى است و هر دانهاى را خورندهاى است ، و تو غذاى مرگى . آن كس كه قدرشناس روزگار و ايّام و شبانه روز و ساعات و لحظات عمر گرانمايه باشد از آماده شدن براى مرگ و به آغوش گرفتن هماى سعادت ابديّه غفلت نكند . ثروتمند را با ثروتش از چنگ مرگ گريزى نيست و فقر فقير مانع از انتقال او به عالم آخرت نمىباشد . « 1 »
قالَ بَعْضُ الأئِمَّةِ : حاسِبُوا أنْفُسَكُمْ قَبْلَ أنْ تُحاسَبُوا ، وَزِنُوا أعمالَكُمْ بِميزانِ الْحَياءِ قَبْلَ أنْ تُوزنُوا . « 2 »
از بعضى از ائمّهء هدايت ، نقل شده : قبل از آن كه در درگاه عدل الهى به حسابتان برسند به حساب خود برسيد و كارهاى خود را به ترازوى حياى از حق بسنجيد ، پيش از آن كه به ميزان دقيق قيامت بسنجند .
سلمان فارسى مىفرمايد :
سه چيز مرا به خنده آورده و سه برنامه مرا گريانده است .
سه مسألهاى كه مرا به گريه نشانده : فراق عزيزانى چون محمّد صلى الله عليه و آله و حزب او ، ترس از اوضاع قيامت و ايستادن در دادگاه الهى است .
هامش
( 1 ) - الأمالى ، شيخ صدوق : 321 ، حديث 8 ؛ بحار الأنوار : 68 / 263 ، باب 76 ، حديث 2 .
( 2 ) - بحار الأنوار : 68 / 265 ، باب 76 ؛ مصباح الشريعة : 85 ، باب 38 .