ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْكِتَابَ الَّذِينَ اصْطَفَيْنَا مِنْ عِبَادِنَا فَمِنْهُمْ ظَالِمٌ لِّنَفْسِهِ وَمِنْهُم مُّقْتَصِدٌ وَمِنْهُمْ سَابِقٌ بِالْخَيْرَاتِ بِإِذْنِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَضْلُ الْكَبِيرُ » « 1 »
سپس اين كتاب را به كسانى از بندگانمان كه برگزيديم به ميراث داديم ؛ پس برخى از آنان [ در ترك عمل به كتاب ] ستمكار بر خويشاند ، و برخى از آنان ميانهرو ، و برخى از آنان به اذن خدا در كارهاى خير [ بر ديگران ] پيشى مىگيرند ، اين است آن فضل بزرگ .
در ذيل اين آيه مسائل مهمّى از ائمّه عليهم السلام نقل شده است كه عنايت به برخى از آن مسائل ضرورى است .
« معانى الاخبار » از حضرت صادق عليه السلام روايت مىكند :
الظّالِمُ يَحُومُ حَوْمَ نَفْسِهِ ، وَالْمُقْتَصِدُ يَحُومُ حَوْمَ قَلْبِهِ ، وَالسّابِقُ يَحُومُ حَوْمَ رَبِّهِ عَزَّوَجَلَّ . « 2 »
ستمگر كسى است كه دور نفس مىگردد و مقتصد كسى است كه به تزكيه و تطهير قلب اشتغال دارد و سابق كسى است كه در طريق اخلاص و توجّه تام به حضرت حق است .
ستمگر كسى است كه دور نفس مىگردد ، به اين معنا كه تابع هواى نفس و شهوات و غرايز غلط است و كوششى جز براى به دست آوردن رضاى نفس ندارد .
مقتصد به تزكيه و تطهير قلب به وسيلهء زهد و عبادت اشتغال دارد .
سابق در طريق اخلاص و توجه تام به جضرت حق است و با تمام حركات و افعالش غير محبوب را نفى و در تمام شؤون حيات جز به خداوند عزيز نظرى ندارد ، و اين است آن كه خداوند در قرآن مجيد از وى به عنوان مقرّب ياد كرده
هامش
( 1 ) - فاطر ( 35 ) : 32 .
( 2 ) - بحار الأنوار : 23 / 214 ، باب 12 ، حديث 2 ؛ معانى الاخبار : 104 ، حديث 1 .