روزى كه همهء آنان آشكار مىشوند ، [ و ] چيزى از آنان بر خدا پوشيده نمىماند . [ و ندا آيد : ] امروز فرمانروايى ويژهء كيست ؟ ويژهء خداى يكتاى قهّار است .
اين آيه در حقيقت سومين ويژگى آن روز يعنى حاكميت مطلقه پروردگار را بازگو مىكند . در آن روز منادى حق فرياد برمىآورد كه امروز حاكميت براى كيست ؟
پاسخگو كيست ؟ در آيه سخنى از آن به ميان نيامده است .
عدهاى از مفسران گفتهاند : سؤال از ناحيهء پروردگار مطرح مىشود و جواب را همهء مؤمنان و كافران مىگويند .
بعضى گفتهاند : سؤال و جواب هر دو از ناحيهء خداست .
و بعضى معتقدند : منادى الهى اين سؤال را آشكار مطرح مىكند و خود او نيز پاسخ مىدهد . ولى ظاهراً كه اين سؤال و جواب از سوى فرد خاصى عنوان نمىشود ، سؤال از خالق و مخلوق و همگى به زبان حال به آن پاسخ مىدهند . » « 1 » در تكميل بحث زواياى قدرت الهى نكتهاى قابل توجه است كه ، مرحوم شيخ طبرسى در ذيل آيهء إِنَّ اللَّه عَلَى كُلّ شَىْءٍ قَدِيرٌ » « 2 » مىنويسد :
« گفتهاند كه اين سخن خداوند سبحان كه فرمود : « همانا خداوند بر هر چيزى تواناست » ، مفيد عموم است كه خداوند از سه بعد بر همه چيز قادر است :
1 - بر معدومات قدرت دارد كه آنها را ايجاد نمايد .
2 - بر موجودات كه آنها را فانى سازد .
3 - بر مقدورات غير خودش ( مانند فرشته ، جن ، بشر ) كه اندازهگيرى آنها به دست قدرت اوست و نيز مىتواند آنان را از قدرت باز دارد . » « 3 »
هامش
( 1 ) - تفسير نمونه : 20 / 58 ، ذيل آيهء 16 سورهء غافر .
( 2 ) - بقره ( 2 ) : 20 .
( 3 ) - مجمع البيان فى تفسير القرآن : 1 / 120 ، ذيل آيهء 20 سورهء بقره .