عجايب گياهان در كلام دانشمندان
دن هرتاك متخصّص توارث نباتى و آمار حياتى آن و برخى از علوم مربوط به نباتات در مقالهاى كه در باب خداشناسى دارد مىگويد :
مهمترين كارخانه و ماشين مصنوع بشرى با كوچكترين كارخانه و ماشين پيچيدهء يك نبات ، مثلًا دستگاه تصفيه ، هضم ، تبخير ، توليد مثل نباتات به هيچ وجه قابل مقايسه نيست .
همان عجايب و اسرار يا نظامات پيچيدهاى كه در ذرّات اين عالم به نام اتمها و اسرار منظومهء اتمى ، و در فضاى اين عالم به نام منظومهها و اختران ، ما را به اعجاب و تحسين وا مىدارد ، در لباس ديگر و با وضعى ديگر در عالم نباتات ما را در دنيايى از تحيّر فرو مىبرد و در عظمت مشيّت و حكمت پروردگار غرق مىسازد .
حسّ و حيات نباتات كه هنوز درك آن از چشم علوم بشرى پنهان است ، دقت در سلّول نباتات ، تجزيهء عناصر تشكيل دهندهء اين سلّولها ، توجه به خاصيت هر يك ، تركيب هسته ، غشاى سلّول ، اعمال فيزيكى آن ، كيفيّت توليد نيرو ، چگونگى تغذيه ، اسرار مرموز نموّ متناسب ، توليد و تكثير ، نسوج نباتى ، جهازات داخلى هر يك ، خواص طبيعى آنها ، كيفيت ساختمان ريشهها ، طبقات ريشهها ، استوارى آنها ، كيفيت جذب آب و املاح ، جريان شيرهء خام ، دفع مواد زايد ، كيفيت دفع مبارزهء ريشهها با هم ، ساختمان كلاهك يا سپر بر سر آنها ، عناصر تركيب كنندهء آنها ، عمليات فيزيكى هر يك ، تأثير خاص رطوبت و نور و حرارت در نباتات ، دستگاههاى گيرايى اين قوا در گياه ، وسايل تنفس گياه ، ساختمان برگ ، تركيبات و طبقات و انواع آنها ، برگهاى خاردار ، عمل لقاح ، ابزار و وسايل لقاح ، كيفيتهاى گوناگون آن در انواع نباتات ، حشرات و مگسهاى مأمور لقاح ، بادها و امواج مأمور ، حساسيت خاصّ برخى از نباتات ، گياهان توانا و ناتوان ، تعاون گياهها با هم ، درختهاى گوشتخوار ، نظام توارث در نباتات ، اسرار ميوهها ، اشكال گلها ، گلبرگها ، شكوفهها ، گياهان آبى و صحرايى ، مقاومت گياهان در برابر امراض گياهى ، امراض گياهى ، مرگ گياه ، هر يك از اين امور و صدها امور نباتى ديگر