آيينه خانهاى است پر از ماه و آفتاب * دامان خاك تيره ز موج صفاى تو
هر غنچه را ز حمد تو جزوى است در بغل * هر خار مىكند به زبانى ثناى تو
يك قطره اشك سوخته يك مهرهء گل است * دريا و كان به پيش محيط سخاى تو
در مشت خاك من چه بود لايق نثار * هم از تو جان ستانم و سازم فداى تو
غير از نياز و عجز كه در كشور من است * اين مشت خاك تيره چه سازد فداى تو
عمر ابد كه خضر بود سايه پرورش * سروى است پست بر لب آب بقاى تو
صائب چه ذرّه است و چه دارد فدا كند * اى صد هزار جان مقدّس فداى تو
( صائب تبريزى )
[
پيدايش اتم كربن در كرهء زمين
] وقتى كه يك اتم را بشكافند و خرد كنند ، به ذرّههاى ريزى مبدّل مىشود كه هر يك از آن ذرّات از الكترونها سنگينتر و از پروتونها و نوترونها سبكترند . اين ذرّههاى عجيب را علماى فيزيك « مِزون » مىگويند و عمر آنها كمتر از يك ميليونيم ثانيه است . دانشمندان تصور مىكنند سبب تحريك نيروى داخلى هستهء اتم به واسطهء همين مزونها مىباشد .
اتم كربن پيش از آن كه در كرهء زمين پديدار آيد در يكى از كرات آسمانى به وجود آمده و داستان تكوين آن بس عجيب و حيرتآميز است . اين اتم از موقعى كه سفر دور و دراز خود را در فضاى نامحدود آسمان شروع كند تا زمانى كه به زمين برسد و وارد نطفهء آدمى گردد سه مرحله را طى خواهد نمود :
از ستارهء جوانى شروع مىشود كه در آن تودههاى اتم ئيدروژن وجود داشته و داراى پروتون بودهاند . هستههاى اتمهاى ئيدروژنى به علت حرارت فوق العادهء آن ستاره با سرعت سرسام آورى به حركت مىافتند . گاه به گاه دو عدد از آن پروتونها باهم پيكار نموده يكى بر ديگرى غالب مىشود . پروتون مغلوب مقدار الكتريسيتهء