ساختمان اصلى اتمها با تفاوت كم همسانند . در مركز هر اتم يك هسته وجود دارد كه از « پروتون » و « نوترون » تشكيل گشته و اين دو سخت به هم پيوستهاند . در قسمت برونى اتم الكترونها مىباشند كه متّحد الشكلند و مانند منظومهء شمسى كه به دور خورشيد مىگردد در حركت و چرخشند !
وجه اختلاف و تمايز اتمها از تعداد اجزايى كه در ساختمان آنها به كار رفته معلوم و مشخص مىگردد . مثلًا اتم ئيدروژن فقط يك پروتون دارد ، و اتم هليوم داراى دو پروتون است . همينطور كه طبقه بندى يكصد نوع اتمها ، بالاتر مىرود تعداد پروتون و نوترون هر كدام بيشتر خواهد بود .
اتم كربن كه جزء طبقهء ششم است داراى شش پروتون و شش نوترون است و به دور هسته آن شش الكترون در حركتند .
هستهء اتم و الكترونهاى آن چون داراى شارژِ ( بارِ ) قوهء مثبت و منفى مىباشند يكديگر را به سوى خود مىكشانند . اتم كروموزم ( نطفهء انسانى ) نيز داراى چنين خاصيتى است . هر اتم به خودى خود نمىتواند بخش و تفكيك گردد .
جريان عمل در هستهء اتم به طور متفاوت صورت مىگيرد و در آنجا پروتونها كه داراى شارژ مثبتند به هم فشار مىآورند و از هم دور مىشوند . متخصصين هنوز ندانستهاند چه علت و موجبى باعث فشردگى و دورى جستن پروتونها از همديگر مىشود .
الهيّون در جواب اين مسأله عاجز نيستند ، پاسخ اين مسأله و هزاران نمونهء آن در مسلك آنان يك كلمه است كه همه چيز و همهء حقايق در همين يك كلمه است و آن « اللّه » است .
در هيچ پرده نيست نباشد نواى تو * عالم پر است از تو و خالى است جاى تو
هر چند كاينات گداى در تواند * يك آفريده نيست كه داند سواى تو
تاج و كمر چو موج حباب است ريخته * در هر كنارهاى ز محيط سخاى تو