بى ديده نشايد به تماشا شدن اى دوست * تا ديده نباشد به تماشا نتوان شد
( شمس مغربى )
عظمت حق در كلام امام على عليه السلام
سُئِلَ أميرُ الْمُؤمِنينَ عليه السلام : بِمَ عَرَفْتَ رَبَّكَ ؟ قالَ : بِما عَرَّفَنى نَفْسَهُ . قيلَ :
وَكَيْفَ عَرَّفَكَ نَفْسَهُ ؟ قالَ : لا يُشْبِهُهُ صُورَةٌ وَلا يُحَسُّ بِالْحَواسِّ وَلا يُقاسُ بِالنّاس ، قَريبٌ فى بُعْدِهِ ، بَعيدٌ فى قُرْبِهِ ، فَوقَ كُلِّ شَىْءٌ وَلا يُقالُ شَىْءٌ فَوْقَهُ ، أمامَ كُلِّ شَىْءٍ وَلا يُقالُ لَهُ أمامٌ ، داخِلٌ فِى الأشْياءِ لا كَشَىْءٍ داخِلٍ فى شَىْءٍ ، وَخارِجٌ مِنَ الأشْياءِ لا كَشَىْءٍ خارِجٍ مِنْ شَىْءٍ ، سُبْحانَ مَنْ هُوَ هكَذا وَلا هكَذا غَيْرُهُ ، وَلِكُلِّ شَىْءٍ مُبْتَدَأٌ . « 1 »
از اميرالمؤمنين عليه السلام سؤال شد به چه وسيله و چگونه حضرت ربّ العزّه پروردگار خود را شناختى ؟ فرمود : به همان طورى كه خودش وجود مبارك خود را به من شناساند . سائل عرضه داشت : آفريدگار بزرگ چگونه خودش رابه حضرتت معرفى كرد ؟ فرمود : به اين كه هيچ صورتى به حضرتش شباهت ندارد ، و به حواسّ در نيايد ، و با كسى مورد قياس قرار نمىگيرد .
ساحت قدسش از نظر احاطهء قيّوميهاى كه بر موجودات و مخلوقات دارد ، و همچنين احاطهاى كه فاعل بر فعل و اثر خود دارد بر هر موجود و آفريدهاى احاطه دارد ، و هر لحظه نور وجود بر آن مىتابد و بدين وسيله هر موجودى پايدار بماند ، و چنانچه لحظهاى از فيض وجود دريغ فرمايد موجود نابود خواهد شد . و در اثر همين صفت قيّوميّت ، ساحت كبرياييش به موجود ، نزديك و به همان جهت نهايت فاصلهء ذاتى و مقامى از تمام مخلوقات دارد .
هامش
( 1 ) - الكافى : 1 / 85 ، حديث 2 ؛ التوحيد ، شيخ صدوق : 285 ، باب 41 ، حديث 2 .